http://hsr.mui.ac.ir مجله تحقیقات نظام سلامت - مقالات نشریه - سال 1392 جلد9 شماره8 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1392/8/10 http://hsr.mui.ac.ir/browse.php?a_id=665&sid=1&slc_lang=fa مقدمه: برای تولید کمپوست مناسب، پایش میکروارگانیسم های شاخص و پاتوژن ضروری است. این مطالعه با هدف بررسی باکتری های کلیفرم و سالمونلا  در کمپوست سازی از زایدات شهری و پس از استفاده ازکمپوست بر روی خاک، انجام شد. روش ها: نمونه برداری از 5 قسمت شامل زباله خام، توده اولیه، مرحله فعال، خنک شدن و محصول مرحله فعال (ترموفیلیک)، خنک شدن و محصول (تثبیت)، در ماه های آذر، دی و بهمن 1390 به دفعات 5 مرتبه انجام شد. پارامترهای  بررسی شده عبارتند از: دما، رطوبت، C/N و pH ، کلیفرم های کل و مدفوعی و سالمونلا . برای بررسی وضعیت کمپوست در خاک، 5 کیلوگرم از کمپوست بر روی خاک پخش گردید و تا 20 روز پس از استفاده، نمونه‏برداری و آزمایشات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک در فواصل 5 روز یکبار انجام شد. یافته ها: حداقل و حداکثر دما مربوط به زباله خام و مرحله ترموفیلیک با C° 22 و C°61 بود. میانگین کلیفرم های کل و مدفوعی از MPN/gDW107×71/1 و 107×02/1 در زباله خام به MPN/gDW 103×3/2 و 103×18/1 در محصول کمپوست کاهش یافت. میانگین سالمونلا  در زباله خام MPN/gDW 415 بوده که مقدار آن به MPN/gDW28 در کمپوست رسید. جمعیت کلیفرم های کل و مدفوعی پس از استفاده از کمپوست روند کاهشی داشته و پس از 20 روز به حدود MPN/gDW 150 و 18 رسید. مقدار سالمونلا  نیز از MPN/gDW 28 در کمپوست در طول 5 تا 10 روز به نزدیک صفر رسید. نتیجه گیری: این بررسی نشان داد مرحله ترموفیلیک بیشترین تاثیر را بر روی کاهش باکتری های کلیفرم و مرحله تثبیت بیشترین تاثیر را بر سالمونلا  دارد. اما با توجه به آلودگی کمپوست استفاده شده بر روی زمین به دلیل بالاتر بودن مقادیر کلیفرم مدفوعی و سالمونلا  نسبت به مقادیر استاندارد، بایستی برای کاربرد این کمپوست جهت محصولاتی که در تماس با زمین هستند فاصله زمانی مناسب بین استفاده از کمپوست و برداشت محصول در نظر گرفته شود. واژه های کلیدی: مواد زاید، کمپوست‏سازی، باکتری‏های شاخص و پاتوژن امیر حسین نافذ