مجله تحقیقات نظام سلامت

بررسی میزان آگاهی دانش‌آموزان دختر دبیرستانی شهر آشخانه در زمینه ایدز در سال 1391: کاربردی از مدل اعتقاد بهداشتی

هاشم حشمتی

مقدمه: مطالعه حاضر با هدف تعیین میزان آگاهی دانش آموزان دختر دبیرستانی شهر آشخانه با بکارگیری مدل اعتقاد بهداشتی در سال 1391 انجام گرفت.روش ها: این مطالعه به صورت مقطعی و با شرکت 384 دانش آموز دبیرستانی انجام شد. ابزار جمع آوری داده ها، پرسش نامه ای مشتمل بر سازه های مدل اعتقاد بهداشتی بود که روایی و پایایی آن تأیید گردید. در نهایت، داده های به دست آمده با استفاده از آزمون های Independent t و ANOVA در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: پس از تقسیم بندی آگاهی دانش آموزان مشخص شد که 66 نفر (2/17 درصد) آگاهی خوب، 303 نفر (9/78 درصد) آگاهی متوسط و 15 نفر (9/3 درصد) آگاهی ضعیفی داشتند. میانگین سازه های مدل اعتقاد بهداشتی نشان داد که میانگین حساسیت درک شده 04/13 ± 48/51، شدت درک شده 97/18 ± 90/51، منافع درک شده 60/23 ± 90/72 و موانع درک شده 00/21 ± 74/53 بود.نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر حاکی از آن بود که آگاهی دانش آموزان در حد متوسط است و آموزش مبتنی بر مدل اعتقاد بهداشتی و تأکید بر سازه حساسیت درک شده در این دانش آموزان ضروری به نظر می رسد.

پیش‌بینی سطح سلامت روان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بر اساس متغیرهای جمعیت ‌شناختی

امیر موسی رضایی

مقدمه: دانشجویان رشته های علوم پزشکی به دلیل مواجهه با محیط پرتنش و وجود عوامل تنش زا در تجارب آموزشی و بالینی، از نظر ابتلا به اختلالات روانی جزء گروه های پرخطر محسوب می شوند. با توجه به تأثیر سلامت روان بر عملکرد فرد، مطالعه حاضر با هدف پیش بینی سطح سلامت روان دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان بر اساس متغیرهای جمعیت شناختی انجام شد.روش ها: در این مطالعه توصیفی- همبستگی، 521 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اصفهان شرکت نمودند که با روش نمونه گیری تصادفی طبـقه ای وارد مطالعه شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات، فرم اطلاعات دموگرافیک و پرسش نامه سلامت عمومی 28 سؤالی (General Health Questionnaire یا GHQ-28) بود. داده ها پس از جمع آوری با استفاده از آمار توصیفی و آزمون های Independent t، ANOVA و تحلیل رگرسیون خطی چندگانه در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: بر اساس نتایج تحلیل رگرسـیون، جنسیت با ضریب تعیین 6/9 درصد، بیشترین سهم را در پیش بینی سلامت روان دانشجویان ایفا کرد (میانگین نمره اختلال سلامت روان در دختران بیشتر از پسران بود) و متغیرهای جنسیت، تأهل، وضعیت سکونت، علاقمندی به رشته، شاخص توده بدنی، شغل، وضعیت اقتصادی، استعمال سیگار و تحصیلات والدین نیز در مجموع، 1/30 درصد از واریانس سلامت روان دانشجویان را تبیین نمود (1/30 = R2).نتیجه گیری: با توجه به نتایج مطالعه حاضر، نزدیک به نیمی از دانشجویان مورد مطالعه نمره بالاتر از نقطه برش را کسب کردند و می توان اذعان داشت که سلامت روان آنان در سطح پایینی قرار دارد. همچنین، عوامل جمعیت شناختی مؤثر بر سلامت روان دانشجویان قابل توجه بود. بنابراین، برنامه ریزی به منظور شناسایی دقیق عوامل مؤثر بر سلامت روان دانشجویان و کمک به ارتقای آن ضروری به نظر می رسد.

بررسی حذف فلوراید از آب آشامیدنی با بوکسیت معدن مندون: مطالعه موردی آب منطقه کوهبنان

محمد ملکوتیان

مقدمه: غلظت فلوراید آب آشامیدنی یکی از شاخص های مؤثر در سلامت انسان است. بنابراین، یافتن راهی برای حذف فلوراید بیش از مقدار استاندارد، از اهداف مهم در پروژه های تأمین آب می باشد. این مطالعه با هدف، بررسی کارایی بوکسیت معدن مندون در حذف فلوراید آب آشامیدنی انجام گرفت.روش ها: مطالعه حاضر از نوع تجربی بود که از اردیبهشت تا آبان سال 1392 بر روی نمونه های سنتتیک و واقعی آب منطقه کوهبنان در مرکز تحقیقات بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی کرمان انجام شد. بوکسیت از معدن مندون استان کهگیلویه و بویراحمد تهیه گردید و تجزیه و تحلیل آن به روش طیف سنجی فلورسانس اشعه ایکس و طیف سنجی تفرق اشعه ایکس انجام گرفت. تأثیر پارامترهای pH، زمان تماس، مقدار جاذب و غلظت های مختلف فلوراید بر روی حذف، با استفاده از محلول های سنتتیک بررسی گردید و شرایط بهینه روی نمونه واقعی انجام شد. به منظور درک بهتر فرایند جذب، سنتتیک و ایزوترم جذب نیز مورد بررسی قرار گرفت. میزان فلوراید به روش اسپادنس تعیین و در نهایت، داده ها در نرم افزار Excel تجزیه و تحلیل شد.یافته ها: حداکثر راندمان حذف نمونه سنتتیک در 7 = pH، زمان تماس 120 دقیقه توسط محلول 20 گرم بوکسیت در لیتر، به میزان 96/76 درصد به دست آمد. راندمان حذف در نمونه واقعی و در شرایط بهینه، 64/56 درصد بود. یافته ها نشان داد که جذب فلوراید، از ایزوترم Langmuir با ضریب همبستگی 719/0 و سنتتیک واکنش درجه دوم با ضریب همبستگی 989/0 پیروی نمود.نتیجه گیری: بوکسیت مندون بدون نیاز به آماده سازی اولیه جهت حذف فلوراید از آب های آشامیدنی، دارای راندمان جذب قابل قبولی می باشد.

ارتباط اعتیاد به اینترنت با خودکارامدی اجتماعی، سبک‌های هویت و تفاوت‌های جنسیتی در دانشجویان

صمد رحمتی

مقدمه: با وجود تمام ویژگی های مثبت اینترنت، اما نگرانی های جدی در خصوص استفاده و تأثیرات این تکنولوژی بر سلامت روانی انسان وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف تعیین ارتباط اعتیاد به اینترنت با خودکارامدی اجتماعی، سبک های هویت و تفاوت های جنسیتی در دانشجویان انجام گرفت.روش ها: در این پژوهش توصیفی- همبستگی، 200 نفر دانشجوی مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه خوارزمی به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و پرسش نامه های اعتیاد به اینترنت Young، خودکارامدی اجتماعی Smith و Betz و سبک های هویت Berzonsky را تکمیل نمودند. داده ها با استفاده از آزمون های Independent t، ANOVA، ضریب همبستگی Pearson و تحلیل رگرسیون چند متغیره در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: اعتیاد به اینترنت با خودکارامدی اجتماعی (050/0 > P) و سبک های هویت اطلاعاتی و هنجاری رابطه منفی (010/0 > P) و با سبک هویت سردرگم- اجتنابی رابطه مثبتی داشت (050/0 > P). تفاوت های جنسیتی در میزان استفاده از اینترنت مؤثر و این میزان در پسران بالاتر از دختران بود (010/0 > P). همچنین، 23 درصد از کل واریانس اعتیاد به اینترنت توسط متغیرهای مذکور تبیین گردید (010/0 > P).نتیجه گیری: فضای مجازی بسیار جذاب و جالب است و نوجوانان و جوانان بیشتر از سایر افراد به استفاده از آن روی می آورند. بنابراین، والدین و مربیان باید توجه خاصی به رشد ذهنی و اجتماعی این قشر به خصوص در مرحله بحران هویت داشته باشند و با ارایه روش تربیتی مناسب، زمینه رشد و تکامل را برای فرزندان خود فراهم نمایند تا از زندگی سالمی بهره مند شوند.

بررسی میزان تحقق استانداردهای محیط ایمن در بیمارستان‌های منتخب دانشگاه علوم پزشکی شیراز

مهدی جهانگیری

مقدمه: به علت وجود شرایط خاص در بیمارستان از نظر تجمع افراد، حضور افراد ناتوان و بیمار، وجود تجهیزات مختلف و پیچیده، مواد شیمیایی و عفونی مصرفی، مواد قابل اشتعال، مواد شیمیایی سرطان زا و تشعشعات یونیزان، رعایت اصول ایمنی جهت پیشگیری از رخداد حوادثی همچون آتش سوزی و برق گرفتگی و مواجهه با مقادیر غیر مجاز عوامل مخاطره آمیز در بیمارستان ها ضروری است. این مطالعه با هدف بررسی، میزان تحقق استانداردهای مربوط به ایمنی محیط بر اساس استاندارد بیمارستان های دوستدار ایمنی، انجام شد.روش ها: مطالعه توصیفی- مقطعی حاضر در شش بیمارستان آموزشی شهر شیراز صورت گرفت. وضیعت ایمنی بیمارستان ها بر اساس راهنمای سازمان جهانی بهداشت تحت عنوان بیمارستان های دوستدار ایمنی، بررسی شد. بدین منظور، چک لیست های مطالعه به شیوه بررسی میدانی تکمیل و امتیازبندی گردید و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میانگین درصد تحقق استانداردهای الزامی و اساسی در کل بیمارستان های مورد بررسی به ترتیب 100 و 3/78 درصد بود. میانگین درصد تحقق در زیرگروه های استانداردهای اساسی شامل 1D و 2D نیز به ترتیب 7/76 و 6/89 درصد به دست آمد.نتیجه گیری: نتایج مطالعه حاضر نشان داد که همه بیمارستان های مورد بررسی از نظر استانداردهای ایمنی محیط، در سطح 2 طبقه بندی می شوند. جهت تحقق کامل مفاد مندرج در استاندارد های لازم، باید اقدامات ضروری در جهت ایمن سازی بیمارستان ها به ویژه در زمینه استانداردهای اساسی گروه 1D صورت گیرد.

وضعیت استفاده از طب مکمل در خانم‌های باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی- درمانی شهر اصفهان در سال 1392

مرجان گلی

مقدمه: استفاده از روش های طب مکمل در سال های اخیر افزایش چشمگیری به خصوص در میان زنان داشته است، تا جایی که این استفاده در بارداری نیز ادامه می یابد؛ در حالی که مطالعات اندکی در زمینه میزان و الگوی مصرف انجام شده است. بنابراین، با توجه به حساسیت دوران بارداری و کمبود اطلاعات در مورد نحوه به کارگیری روش های طب مکمل در بارداری، این مطالعه با هدف بررسی وضعیت کاربرد طب مکمل در دوران بارداری انجام گرفت.روش ها: مطالعه مقطعی حاضر در سال 1392 بر روی 599 نفر از خانم های مراجعه کننده به مراکز بهداشتی- درمانی شهر اصفهان انجام شد. اطلاعات با استفاده از مصاحبه توسط پرسشگر آموزش دیده و با کمک پرسش نامه جمع آوری گردید. داده های به دست آمده با استفاده از آزمون Independent t و همبستگی Pearson و Spearman در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: 8/45 درصد از مشارکت کنندگان از یک روش و 0/21 درصد از بیش از یک روش طب مکمل در بارداری استفاده نموده بودند. 2/33 درصد از خانم ها هیچ کدام از روش های طب مکمل را در دوران بارداری استفاده نکرده بودند. شایع ترین روش های طب مکمل به کار رفته شامل دعا و نذر، داروهای گیاهی و ماساژ بود. بین سطح تحصیلات و شغل با تعداد روش های طب مکمل استفاده شده در بارداری رابطه معنی داری وجود داشت؛ به طوری که استفاده از روش ها در خانم های شاغل (020/0 = P) و با تحصیلات بالاتر (001/0 > P) بیشتر بود.نتیجه گیری: نتایج مطالعه بیانگر مصرف بالای روش های طب مکمل در میان خانم های باردار می باشد. بنابراین، انجام تحقیقات بیشتر در مورد اثربخشی، عوارض و تداخلات هر یک از این روش ها پیشنهاد می گردد. همچنین، آموزش منسجم کارکنان بهداشت و درمان و آموزش عمومی در مورد اثرات و عوارض طب مکمل ضروری به نظر می رسد.

بررسی شیوع افسردگی و تعیین همبسته‌های آن در دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شیراز

زهرا زمانیان

مقدمه: بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، اختلالات روانی جزء 10 علل مهم ناتوانی و از کارافتادگی در جهان است. مطالعه حاضر با هدف، بررسی شیوع افسردگی و تعیین عوامل مؤثر بر آن در دانشجویان صورت پذیرفت.روش ها: در این مطالعه مقطعی، 358 نفر از دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی شیراز داوطلبانه شرکت نمودند. ابزار جمع آوری داده ها پرسش نامه ای شامل دو قسمت ویژگی های دموگرافیک و پرسش نامه استاندارد Beck (فرم 21 سؤالی) بود. داده ها با استفاده از آزمون های آماری Spearman's correlation، Kruskal-Wallis و Mann–Whitney U و در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میانگین (انحراف معیار) نمره افسردگی در افراد مورد مطالعه برابر با 98/10 (68/8) به دست آمد. همچنین، مشخص گردید که 162 نفر (25/45 درصد) از دانشجویان مورد مطالعه دچار درجات مختلفی از افسردگی هستند. بین نمره افسردگی با وضعیت تأهل، مقطع تحصیلی، رضایت از رشته، مصرف مواد روان گردان، امید به آینده شغلی، مشکل داشتن در امر ازدواج و پایبند بودن به امور مذهبی از نظر آماری رابطه وجود داشت.نتیجه گیری: شیوع افسردگی در دانشجویان مورد مطالعه بالا بود. از عواملی همچون فاکتورهای شخصی و تحصیلی و نوع سبک زندگی، می توان به عنوان عوامل مؤثر بر افسردگی نام برد. با توجه به شیوع بالای افسردگی بایستی تدابیری اتخاذ شود تا عوامل مؤثر در بروز این اختلالات کاهش یابد.

بررسی راندمان جاذب مگنتیک اکسید آهن در حذف رنگ نساجی Navy Blue CE-RN از محلول‌های آبی

ابوذر رضایی

مقدمه: فاضلاب صنایع نساجی از عمده ترین آلاینده های محیط زیست محسوب می شود. Navy Blue CE-RN (NB) یک رنگ شیمیایی مهم و پرکاربرد در صنایع نساجی می باشد. با توجه به کارایی فرایند جذب در حذف رنگ، مطالعه حاضر با هدف بررسی حذف رنگ نساجی NB از محلول های آبی توسط جاذب مگنتیک اکسید آهن انجام گرفت.روش ها: این تحقیق بر روی فاضلاب سنتتیک با غلظت رنگ 50 میلی گرم بر لیتر انجام شد و تأثیر متغیرهای مختلفی مانند زمان تماس، pH محلول و دوز جاذب مورد ارزیابی قرار گرفت. پس از فرایند حذف رنگ توسط جاذب مگنتیک اکسید آهن، برای جداسازی آن از محلول آبی، از دستگاه سانتریفوژ استفاده گردید. جهت تعیین میزان حذف رنگ، دستگاه DR-5000 و آزمایش COD (Chemical oxygen demand) مورد استفاده قرار گرفت. برای تعیین ابعاد جاذب نیز از تصویر تهیه شده با دستگاه میکروسکوپ الکترونی پویشی (Scanning electron microscope یا SEM) استفاده شد.یافته ها: میزان جذب رنگ NB با افزایش زمان تماس از 10 به 210 دقیقه، راندمان حذف را از 0/74 به 4/80 درصد افزایش داد. تغییرات pH محلول از محدوده اسیدی به قلیایی حاکی از آن بود که بیشترین حذف در 6 = pH صورت گرفت. با افزایش جرم جاذب از 1 به 4 گرم بر لیتر، راندمان جذب رنگ از 1/73 به 7/93 درصد افزایش یافت. همچنین، طبق یافته های به دست آمده، راندمان حذف COD برابر با 4/78 درصد و ظرفیت جذب برابر با 8/11 میلی گرم بر گرم بود.نتیجه گیری: در این آزمایش، تأثیر متغیرهایی مانند زمان تماس، pH محلول و مقدار ماده جاذب بررسی شد و مشخص گردید که حذف رنگ در زمان تماس 210 دقیقه، 6 = pH و دوز جاذب 4 گرم بر لیتر حداکثر راندمان را دارد. همچنین، نتایج پژوهش حاضر نشان داد که جاذب مگنتیک اکسید آهن استفاده شده در تحقیق می تواند به عنوان روش قابل قبولی با کارایی بالا برای حذف رنگ نساجی NB به کار رود.

وضعیت فعالیت فیزیکی کارکنان اداره‌های شهر همدان: کاربردی از سازه مراحل تغییر

جلال عبدی

مقدمه: عدم فعالیت فیزیکی، چهارمین علل مرگ و میر در دنیا به شمار می رود. با توجه به افزایش کم تحرکی در بین کارمندان، این مطالعه با هدف بررسی وضعیت فعالیت فیزیکی کارمندان ادارات دولتی شهر همدان با بهره گیری از سازه مراحل تغییر مدل فرانظری، در سال 1392 انجام گردید.روش ها: مطالعه حاضر از نوع توصیفی- تحلیلی بود و بر روی 1200 نفر از کارمندان دولتی که به صورت نمونه گیری طبقه ای متناسب انتخاب شده بودند، انجام شد. ابزار جمع آوری داده ها، پرسش نامه سه قسمتی شامل ویژگی های دموگرافیک، پرسش نامه کوتاه سنجش فعالیت فیزیکی (Short questionnaire to assess health-enhancing physical activity‎ یا SQUASH) و الگوریتم پنج بخشی Marcus وForsyth بود. داده ها با استفاده از آزمون های رگرسیون خطی و لجستیک، 2c و آنالیز واریانس در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میانگین سنی افراد مورد مطالعه، 04/8 ± 12/38 سال بود. از نظر مراحل تغییر، نیمی از مشارکت کنندگان در مرحله آمادگی قرار داشتند. از نظر فیزیکی، به ترتیب 2/49 و 8/50 درصد افراد غیر فعال و فعال بودند. بین وضعیت فعالیت فیزیکی (فعال یا غیر فعال) با مراحل تغییر انجام فعالیت فیزیکی رابطه معنی داری وجود داشت. همچنین، رابطه معنی داری بین فعالیت فیزیکی با متغیرهای سن، جنس، سابقه کار، تأهل و تحصیلات مشاهده شد (05/0 > P). تحصیلات و سابقه، قوی ترین پیشگویی کننده های فعالیت فیزیکی بودند (01/0 = R2 change، 312/0 = Adjusted R2).نتیجه گیری: با توجه به غیر فعال بودن حدود نیمی از کارمندان از نظر فیزیکی و مطلوب نبودن وضعیت آن ها از نظر شدت فعالیت (متوسط یا شدید)، نتایج مطالعه حاضر می تواند به برنامه ریزان جهت طراحی و اجرای استراتژی های مناسب و تئوری محور به منظور ارتقای فعالیت فیزیکی کارمندان، به ویژه در محیط های کاری کمک نماید.

بررسی غلظت بنزوات سدیم در دوغ‌های توزیع شده در سطح عرضه شهر اصفهان

رویا السادات مدنی

مقدمه: دوغ نوشیدنی تخمیری است که مانند دیگر نوشیدنی ها قابلیت فساد میکروبی دارد. نگهدارنده اسید بنزوئیک و نمک آن (بنزوات سدیم) جهت کنترل فساد میکروبی در دوغ مورد استفاده قرار می گیرد. این در حالی است که بر اساس ضوابط سازمان غذا و دارو و سازمان ملی استاندارد ایران، استفاده از هر گونه نگهدارنده در شیر و فرآورده های لبنی ممنوع اعلام شده است. هدف از انجام پژوهش حاضر، تعیین میزان بنزوات سدیم در دوغ های توزیع شده در سطح عرضه شهر اصفهان بود.روش ها: در این مطالعه توصیفی- مقطعی، غلظت بنزوات سدیم در 36 نمونه دوغ تولیدی ازسه برند (A، B و C) توزیع شده در سطح عرضه شهر اصفهان در سال 1394، با استفاده از روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه و تحلیل آماری در نرم افزار SPSS با استفاده از آزمون آماری ANOVA جهت مقایسه میانگین بنزوات سدیم در برندهای مختلف نمونه برداری شده دوغ صورت گرفت. در تمامی آزمون ها سطح معنی داری 05/0 در نظر گرفته شد.یافته ها: طبق بررسی انجام شده، دوغ تولیدی کارخانه فراورده لبنی با برند C بیشترین میزان بنزوات سدیم (ppm 55/0 ± 84/4) و برند A کمترین محتوای بنزوات سدیم با مقدار (ppm 11/0 ± 03/4) را دارا بود. در همه نمونه های دوغ، بنزوات سدیم شناسایی شد. اختلاف معنی داری در غلظت بنزوات سدیم اندازه گیری شده در سه برند مورد مطالعه مشاهده گردید (001/0 > P).نتیجه گیری: مشاهده غلظت پایینی از بنزوات سدیم در همه نمونه های دوغ مورد بررسی در مطالعه حاضر، می تواند به دلیل تشکیل طبیعی این ترکیب در ماست و انتقال آن به دوغ باشد. همچنین، نظر به فاصله زیاد بنزوات سدیم شناسایی شده در مطالعه حاضر با مقادیر تعیین شده در استاندارد بین المللی کدکس برای نوشیدنی های تخمیری تا مقدار mg/kg 300، تعیین حد مجاز بنزوات سدیم در دوغ بر اساس الگوی تغذیه ای بومی پیشنهاد می شود.

عوامل مؤثر بر گرایش به مصرف فست‌فودها (غذاهای آماده) در نوجوانان

فؤاد علیمرادی

مقدمه: مصرف غذاهای آماده توسط دانش آموزان دبیرستانی رو به افزایش است. این مطالعه با هدف، بررسی عوامل مرتبط با مصرف غذاهای آماده در نوجوانان شهر سنندج انجام شد.روش ها: در مطالعه مقطعی حاضر، 553 دانش آموز دبیرستان های شهر سنندج به صورت تصادفی انتخاب شدند. داده ها توسط پرسش نامه ای که روایی و پایایی آن تأیید شده بود، جمع آوری گردید و در نهایت، با استفاده از آزمون های آماری 2c و Independent t در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: 8/69 درصد افراد حداقل یک بار در هفته غذای آماده مصرف می کردند. نوع غذای آماده مصرفی در دو جنس متفاوت بود (001/0 > P). رابطه آماری معنی داری بین تحصیلات مادر و آگاهی نوجوانان از غذای آماده وجود داشت (050/0 > P).نتیجه گیری: با توجه به نقش مهم اعضای خانواده و به ویژه مادر بر انتخاب غذای نوجوانان و اثر سواد مادر در میزان آگاهی و گرایش دانش آموزان به مصرف غذای آماده، توجه بیشتر به ارتقای سطح آگاهی مادران می تواند راهکار مهمی در کاهش مصرف غذاهای آماده محسوب شود.

بررسی سرولوژیک شیوع عفونت‌های HIV و هپاتیت B در معتادان وابسته به مواد مخدر و ارتباط آن با برخی عوامل خطر رفتاری

آرزو محمدخانی غیاثوند

مقدمه: یکی از مهم ترین مشکلات جوامع بشری، شیوع عفونت های Human immunodeficiency virus (HIV) و هپاتیت B در معتادان است. این مطالعه با هدف تعیین شیوع سرولوژیک عفونت های هپاتیت B و HIV و ارتباط آن با عوامل خطر رفتاری مربوط به آن، در معتادان وابسته به مواد مخدر مراجعه کننده به مرکز ترک اعتیاد زمزم انجام گرفت.روش ها: مطالعه توصیفی- تحلیلی حاضر، بر روی 220 نفر از معتادان تحت درمان نگهدارنده با متادون مراجعه کننده به مرکز ترک اعتیاد زمزم وابسته به مرکز بهداشت جنوب تهران، به مدت سه ماه (دی تا اسفند سال 1389) انجام شد. نمونه گیری به روش سرشماری صورت گرفت. شیوع سرمی هپاتیت B و HIV از طریق آزمایش (ELISA) Enzyme-linked immunosorbent assay بررسی گردید. مشخصات جمعیت شناختی و رفتاری شرکت کنندگان با استفاده از پرسش نامه محقق ساخته و مصاحبه چهره به چهره جمع آوری شد. در نهایت، داده ها با استفاده از آزمون های 2c و t مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میزان شیوع عفونت های HIV و هپاتیت B به ترتیب 8/1 و 1/4 درصد بود. بین اعتیاد تزریقی (001/0 > P)، تعداد دفعات تزریق در روز (001/0 > P) و استفاده از سوزن و سرنگ مشترک (001/0 > P) با آلودگی بهHIV و هپاتیت B ارتباط آماری معنی داری وجود داشت. علاوه بر این، ارتباط معنی داری بین وضعیت تأهل با شیوع عفونتHIV مشاهده شد (026/0 = P). همچنین، بین داشتن سابقه زندان با شیوع هپاتیت B (032/0 = P) رابطه معنی داری وجود داشت.نتیجه گیری: شیوع عفونت های HIV و هپاتیت B در معتادان مراجعه کننده به مرکز بهداشت زمزم، به ویژه در میان معتادان تزریقی بالا می باشد. بنابراین، مداخلات پیشگیری کننده مانند مشاوره و آموزش رایگان توسط افراد حرفه ای، توزیع سرنگ های استریل رایگان، غربالگری دقیق و منظم بیماری های منتقل شونده از راه خون و واکسیناسیون هپاتیت B برای مصرف کنندگان مواد مخدر توصیه می شود.

تعیین غلظت مؤثر 50 درصد بازدارنده رشد (EC50) فلزات سنگین بر باکتری‌های موجود در رآکتور منقطع متوالی

محمدرضا زارع

مقدمه: در بین آلاینده های شیمیایی موجود در فاضلاب، فلزات سنگین جزء ترکیبات مقاومی به شمار می روند که سمیت آن ها بر فرایندهای بیولوژیکی تصفیه فاضلاب و همچنین، بر انسان و محیط در مطالعات مختلفی به اثبات رسیده است. در مطالعه حاضر، غلظت مؤثر 50 درصد بازدارنده رشد (% Effective concentration50 یا 50EC) فلزات کادمیوم، سرب و جیوه بر باکتری های غالب موجود در رآکتور منقطع متوالی (Sequencing batch reactor یا SBR) مورد بررسی قرار گرفتروش ها: نمونه بیومس SBR از واحد بیولوژیکی SBR تصفیه خانه شهرک صنعتی مورچه خورت اصفهان تهیه شد. پس از کشت و ایزوله باکتری های غالب موجود در این واحد، توالی DNA آن ها به وسیله تکنیک واکنش زنجیره ای پلیمراز (Polymerase chain reaction یا PCR) تعیین و نوع باکتری ها نیز مشخص گردید. پس از مواجهه این باکتری ها با غلظت های مختلفی از فلزات جیوه، کادمیوم و سرب، مقادیر 50EC آن ها با استفاده از آزمون زیستی Resazurin تعیین شد.یافته ها: چهار گونه باکتریایی «آئروموناس، سودوموناس، باسیلوس و انتروباکتر»، بیشترین تعداد را در SBR داشتند. تفاوت زیادی در حساسیت این چهار باکتری به فلزات سنگین مشاهده گردید و سودوموناس حساس ترین باکتری به کادمیوم و جیوه بود؛ در حالی که آئروموناس گونه حساسی به فلز سرب بود.نتیجه گیری: می توان گفت که سودوموناس و آئروموناس بیواندیکاتورهای باکتریایی مناسبی جهت ارزیابی سمیت فاضلاب ها و پساب های آلوده به فلزات سنگین می باشند.

ارزیابی کیفیت میکروبی منابع آبی مختلف با استفاده از روش سنجش آنزیمی در مقایسه با روش متداول تخمیر چند لوله‌ای

مریم حاتم زاده

مقدمه: پایش میکروبی منابع آبی به منظور اجرای مدیریت صحیح این منابع حیاتی، ضروری می باشد. روش معمول برای پایش میکروبی منابع آبی، ردیابی میکروارگانیسم‏های شاخص توسط روش متداول تخمیر چند لوله‏ای است، اما امروزه روش سنجش آنزیمی به عنوان رویکرد جانشین، توسعه یافته است. هدف از انجام مطالعه حاضر، مقایسه روش سنجش آنزیمی با روش متداول تخمیر چند لوله‏ای، برای شمارش کلی فرم های کل و مدفوعی در آب های آشامیدنی و غیر آشامیدنی بود. روش ها: در این تحقیق، 64 نمونه از منابع آبی مختلف (شرب، چشمه، چاه و قنات و پساب) برداشت گردید. ردیابی کلی فرم های کل و مدفوعی (اشرشیا کلی) در نمونه های فوق توسط روش متداول تخمیر چند لوله‏ای و روش سنجش آنزیمی و با استفاده از محیط کشت LMX Broth، انجام گرفت. جهت بررسی میزان ارتباط پارامترهای اندازه‏گیری شده توسط دو روش، از آزمون همبستگی Pearson استفاده شد. همچنین، میزان حساسیت، ویژگی و صحت روش سنجش آنزیمی برآورد گردید. یافته ها: یافته ها ارتباط بالایی را بین اندازه گیری کلی فرم کل و مدفوعی از طریق هر دو روش سنجش آنزیمی و تخمیر چند لوله ای نشان داد. در کل، روش سنجش آنزیمی از حساسیت، ویژگی و دقتی به ترتیب حدود 92، 95 و 94 درصد برخوردار بود. نتیجه گیری: با توجه به مزایای روش سنجش آنزیمی از قبیل سرعت، حساسیت و دقت به نسبت بالا و ردیابی هم زمان کلی فرم‏های کل و اشرشیاکلی، می‏توان روش سنجش آنزیمی با استفاده از LMX را به عنوان روش جایگزینی جهت روش تخمیر چند لوله‏ای به کار برد.واژه های کلیدی: سنجش آنزیمی؛ تخمیر چند لوله‏ای؛ کیفیت میکروبی؛ منابع آبی؛ LMX

تأثیر آموزش مبتنی بر الگوی فرانظری بر ارتقای فعالیت جسمانی کارمندان جزیره ابوموسی

فاطمه زارع

مقدمه: ارتقای فعالیت های جسمانی یکی از مؤثرترین استراتژی ها جهت کاهش خطر بعضی از بیماری های غیر واگیر و مزمن است. یکی از رویکردهای نظری برای ارتقای فعالیت جسمانی، الگوی فرانظری است. هدف از انجام پژوهش حاضر، تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر الگوی فرانظری بر ارتقای فعالیت جسمانی در کارمندان جزیره ابوموسی بود.روش ها: در این مطالعه نیمه تجربی، کارمندان به دو گروه مداخله و شاهد تقسیم شدند و در سه مرحله قبل، 3 و 6 ماه بعد از مداخله آموزشی مورد ارزیابی قرار گرفتند. متغیرهای مورد بررسی شامل اطلاعات دموگرافیک، مراحل تغییر رفتار فعالیت جسمی، منافع و موانع درک شده و خودکارامدی نسبت به فعالیت جسمانی بود. مداخله آموزشی مبتنی بر الگوی فرانظری شامل سخنرانی، بحث گروهی، پوستر، پمفلت و فیلم آموزشی بود. داده ها در نرم افزار آماری SPSS تجزیه و تحلیل شد.یافته ها: قبل از مداخله آموزشی گروه مداخله و شاهد از نظر فعالیت جسمانی اختلاف معنی داری نداشتند. در افراد گروه مداخله، 3 ماه پس از مداخله آموزشی، فعالیت جسمانی به طور معنی داری افزایش یافت (05/0 < P). 6 ماه پس از مداخله آموزشی، میزان فعالیت جسمانی در گروه مداخله و شاهد اختلاف معنی داری نداشت (05/0 > P).نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که مداخله مبتنی بر الگوی فرانظری، می تواند در تغییر رفتار فعالیت جسمی کارمندان تا 3 ماه بعد از مداخله آموزشی، مؤثر باشد. اما با گذشت زمان تغییرات ایجاد شده ممکن است کاهش یابد. بنابراین، استفاده از این الگو جهت ارتقای فعالیت جسمی، باید به طور مداوم باشد و تا رسیدن کلیه افراد به مرحله حفظ و نگهداری ادامه یابد.

بررسی و تعیین شاخص‌های پرتو فرابنفش و ذرات معلق (10PM، 5/2PM و 1PM) در استان زنجان

شهرام نظری

مقدمه: با توجه به اهمیت روزافزون ذرات معلق و اعلام وضعیت هوا در بسیاری از کشورها از نظر میزان پرتو فرابنفش، در این مطالعه داده های ماکزیمم آلودگی ذرات معلق 10، 5/2 و 1 میکرونی که به صورت سری زمانی 1 ساعته تهیه شد و شاخص جهانی پرتو فرابنفش، به منظور پیش بینی میزان آلودگی این آلاینده ها مورد استفاده قرار گرفت.روش ها: به منظور ارایه حدود تقریبی این شاخص در استان زنجان از تکنیک همپوشانی، نقشه ایران و نقشه پرتو فرابنفش ارایه شده توسط سازمان جهانی بهداشت برای مناطق مختلف جهان استفاده شده است. به منظور اندازه گیری ذرات معلق از دستگاه سنجش گرد و غبار محیطی در شهر زنجان استفاده شد که به مدت یک ساعت به صورت یک روز در میان از اواسط مرداد ماه تا اواسط شهریور ماه اقدام به نمونه برداری شد.یافته ها: با توجه به روش تکنیک همپوشانی نقشه ها، مقدار شاخص پرتو فرابنفش برای استان زنجان 4 تا 5 بود که مطابق با محدوده طبقه بندی شاخص در حد متوسط از نظر در معرض قرارگیری می باشد و با داده های سامانه جامع اطلاعات بهداشت محیط کشور مطابقت دارد. مقدار متوسط یک ساعته ذرات معلق برای 10PM، 5/2PM و 1PM به ترتیب برابر با 95/64، 60/18 و 67/12 میکروگرم بر متر مکعب برای شهر زنجان به دست آمد.نتیجه گیری: از نظر مقدار ذرات معلق در مقایسه با استانداردهای کیفیت هوای آزاد شهر زنجان شرایط مطلوب بود. در تفسیر شاخص پرتو فرابنفش می توان گفت که استان زنجان از نظر شاخص پرتو فرابنفش در مقایسه با معیار مورد استفاده، در وضعیت متوسط می باشد. با توجه به افزایش مقدار این شاخص در کشور از شمال به سمت جنوب، استان زنجان در وضعیت بهتری نسبت به استان های جنوبی تر قرار دارد.

بررسی نقش ورزش و فعالیت‌های بدنی بر میزان مشارکت پرستاران در تصمیم‌گیری بالینی: مطالعه موردی در بیمارستان الزهرای (س) اصفهان

جهانگیر کریمیان

مقدمه: تصمیم گیری بالینی جزء اساسی عملکرد حرفه ای پرستاران و متمایز کننده پرستاران حرفه ای از کارکنان مراقبتی غیر حرفه ای است. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی رابطه بین میزان پرداختن به ورزش و فعالیت های بدنی با میزان مشارکت پرستاران در تصمیم گیری بالینی در بیمارستان الزهرای (س) اصفهان بود.روش ها: این تحقیق از توع توصیفی- همبستگی بود و به روش پیمایشی انجام شد. جامعه آماری پژوهش را کلیه پرستاران شاغل در بیمارستان الزهرای (س) اصفهان در سال 1393 (1125 نفر) تشکیل داد. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسش نامه تصمیم گیری بالینی (Participation in decision activities questionnaire‎ یا PDAQ) و پرسش نامه محقق ساخته فعالیت های بدنی بود که روایی صوری و محتوایی آن مورد تأیید 8 نفر از متخصصان رشته های پرستاری و مراقبت های بالینی و تربیت بدنی قرار گرفت. همچنین، پایایی ابزارها از طریق ضریب آلفای Cronbach به ترتیب 90/0 و 81/0 به دست آمد.یافته ها: بین میزان پرداختن به ورزش و فعالیت های بدنی با مشارکت در تصمیم گیری بالینی پرستاران، رابطه معنی داری وجود داشت (001/0 = P، 476/0 = r). همچنین، نتایج رگرسیون چندگانه برای ورزش های گروهی مانند والیبال، بسکتبال، بدمینتون و فوتسال با ضریب بتای 398/0 معنی دار بود (034/0 = P).نتیجه گیری: نتایج به دست آمده حاکی از تأثیر مثبت ورزش بر تصمیم گیری بالینی پرستاران و مؤلفه های آن همچون شناسایی مشکل برای ارزیابی راه حل های پیشنهادی و انتخاب بهترین گزینه می باشد؛ به طوری که با انجام ورزش، پرستاران قادر به اتخاذ تصمیم های مناسب تر و انتخاب راه حل های صحیح تری خواهند بود.

شیوع اختلالات رفتاری در کودکان ایران

محسن جاری

مقدمه: اختلالات رفتاری در کودکان، با کاهش یادگیری و پیشرفت تحصیلی در دوران کودکی و بروز اختلالات رفتاری در بزرگسالی ارتباط دارد. هدف از انجام مطالعه حاضر، تعیین شیوع اختلالات رفتاری در کودکان ایران بود.روش ها: در این مطالعه توصیفی- مقطعی، تمام دانش آموزان سال اول ابتدایی، اول راهنمایی و اول دبیرستان در سراسر ایران، توسط دانشگاه های علوم پزشکی کشور از نظر اختلالات رفتاری غربالگری شدند. برای جمع آوری داده ها، از پرسش نامه Rutter‎ فرم والدین استفاده شد.یافته ها: 42/1 درصد از کودکان به اختلالات رفتاری مبتلا بودند. شیوع اختلالات رفتاری در پسران و دختران مساوی بود (5/1 درصد). همچنین، شیوع این اختلالات در کودکان شهری، 6/1 درصد و در کودکان روستایی، 4/1 درصد به دست آمد. شیوع اختلالات رفتاری در دانش آموزان سال اول ابتدایی (47/2 درصد) نسبت به دو مقطع دیگر بیشتر بود.نتیجه گیری: شیوع اختلالات رفتاری در کودکان به ویژه در گروه سنی سال اول ابتدایی، نگران کننده است و اهمیت بیماریابی دقیق با برنامه های غربالگری گسترده و برنامه ریزی مناسب برای پیشگیری را نشان می دهد.

ارزیابی آگاهی، نگرش و عملکرد زنان باردار شهر زاهدان در زمینه عفونت‌های ادراری بر مبنای ساختارهای مدل اعتقاد بهداشتی

سیده فاطمه رحیمی

مقدمه: عفونت ادراری یکی از شایع ترین عفونت های زنان به شمار می رود و در دوران بارداری به علت تغییراتی که در بدن رخ می دهد، احتمال ابتلا به آن بیشتر می شود و به علت عوارض بالقوه ای که بر مادر و جنین دارد، بسیار مهم است. مطالعه حاضر با هدف تعیین آگاهی و نگرش زنان باردار درباره عفونت های ادراری بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی انجام شد.روش ها: این مطالعه توصیفی- تحلیلی بر روی 140 زن باردار مراجعه کننده به مراکز بهداشتی- درمانی شهر زاهدان انجام گرفت. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسش نامه ای چند بخشی شامل اطلاعات فردی، آگاهی، سؤالات اجزای مدل (ادراک) و رفتار بود. روایی پرسش نامه با استفاده از نظر استادان (81 درصد) و پایایی آن با محاسبه ضریب Cronbach¢s alpha (67 درصد) تأیید شد. داده ها با استفاده از آزمون های Pearson، Independent t و ANOVA در نرم افزار آماری SPSS و با سطح اطمینان 95 درصد مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میانگین سنی افراد مورد مطالعه 00/4 ± 55/22 سال بود و 3/64 درصد از آن ها تحصیلات کمتر از 9 سال داشتند. نمره آگاهی فقط در 9/24 درصد افراد خوب برآورد شد. نمره حساسیت درک شده در 4/40 درصد ، شدت درک شده در 7/49 درصد، موانع درک شده در 1/56 درصد، منافع درک شده در 0/61 درصد و رفتار در 0/38 درصد از شرکت کنندگان، خوب ارزیابی گردید. بین افراد شاغل و خانه دار از نظر آگاهی اختلاف معنی داری وجود داشت و بین نمره آگاهی با نمرات همه اجزای مدل همبستگی مثبت معنی داری مشاهده شد.نتیجه گیری: بر اساس نتایج به دست آمده، میزان آگاهی مشارکت کنندگان در زمینه عفونت ادراری ضعیف است و نگرش و رفتار آنان نیز در سطح متوسطی قرار دارد. بنابراین، پیشنهاد می شود که جلسات و کلاس های آموزشی با هدف ارتقای آگاهی، نگرش و رفتار زنان در زمینه عفونت ادراری بر اساس مدل اعتقاد بهداشتی که چارچوب و خط مشی را مشخص می کند، برگزار گردد.

امکان‌سنجی استفاده از لوله امپدانس با دو میکروفن و اندازه‌گیری ضریب جذب صوتی برخی از مواد جاذب ایرانی به روش تابع انتقال

فرهاد فروهرمجد

مقدمه: صدا یکی از مهم ترین عوامل تهدید کننده سلامت شاغلان می باشد. مواد جاذب روش مؤثری برای کنترل صدا است که لوله امپدانس با دو میکروفن جهت تعیین ضرایب جذب آن ها کاربرد دارد و دقت و کارایی آن باید به صورت دوره ای تست شود. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف امکان سنجی عملکرد لوله امپدانس و تعیین ضریب جذب برخی از مواد انجام شد.روش ها: پس از ساخت لوله امپدانس و اطمینان از کارایی آن بر اساس مقایسه نمودار فوم استاندارد با نمودار اندازه گیری شده، ضرایب جذب چهار نمونه شامل پشم شیشه (چگالی 15 کیلوگرم بر مترمکعب)، پشم معدنی (چگالی 40 کیلوگرم بر متر مکعب)، چوب پنبه (چگالی 390 کیلوگرم بر متر مکعب) و لاستیک (چگالی 1100 کیلوگرم بر متر مکعب) در دو ضخامت مختلف ارزیابی گردید. همچنین، ضرایب جذب پشم شیشه و پشم معدنی با مقادیر ضرایب جذب ذکر شده مربوط به این دو نمونه در خارج از ایران (به عنوان مرجع)، با ضخامت و چگالی یکسان مقایسه شد. اندازه گیری هر نمونه توسط نرم افزار VA-Lab4 انجام گردید و در نهایت، نتایج به صورت نمودار نمایش داده شد.یافته ها: نتایج دقت و کارایی نشان داد که لوله امپدانس با ضریب همبستگی 98/0 قابل استفاده بود. همچنین، نمونه های پشم معدنی و پشم شیشه بیشترین ضریب جذب و لاستیک و چوب پنبه کمترین ضریب را داشتند. مقایسه پشم شیشه با مقادیر مرجع نشان داد که در هر دو با افزایش فرکانس، میزان جذب نیز افزایش یافت که البته مقادیر ضرایب جذب این دو نمونه متفاوت بود. علاوه بر این، در نمونه پشم معدنی اندازه گیری شده با ضخامت 50 میلی متر نسبت به ضخامت کمتر، در همه فرکانس ها به جز محدوده 1250 تا 3200 هرتز، جذب بیشتری مشاهده شد؛ در حالی که پشم معدنی مرجع با ضخامت بیشتر در فرکانس های 2000 و 5000 هرتز، ضریب جذب کمتری را نشان داد.نتیجه گیری: با توجه به نتایج، می توان ضریب جذب همه مواد و مصالح را با بالاترین دقت توسط لوله امپدانس با دو میکروفن تعیین نمود تا به نتایج مطلوبی از روش های کنترلی آلودگی صوتی با استفاده از جاذب های صوتی در محیط و صنعت دست یافت.