مجله تحقیقات نظام سلامت

کاربرد انبار داده در حوزه سلامت کشور ایران: چالش‌ها و راهکارها

هاله فرساد حبیبی

مقدمه: داده ها در نظام سلامت به صورت پراکنده و جزیره ای قرار دارند و دسترسی یکپارچه به آن ها برای گزارش گیری و تحلیل مشکل است. انبار داده می تواند در حل این مسایل کمک کننده باشد. بنابراین، مطالعه حاضر به شناسایی چالش ها و راهکارهای کاربرد انبار داده در حوزه سلامت کشور پرداخت.روش ها: این مطالعه به صورت مروری جامع و نقلی انجام شد. ابتدا واژه های کلیدی در حیطه انبار داده ها انتخاب گردید و به لحاظ گستردگی موضوعی انبار داده ها، دامنه جستجو به حوزه سلامت محدود شد. سپس با توجه به معیارهای مطالعه که اغلب استفاده از مطالعات کشورهای توسعه یافته بود، مقالات مرتبط با موضوع از پایگاه های Google Scholar، PubMed، Scopus، Web of Knowledge و Science Direct استخراج گردید.یافته ها: اغلب مؤسسات مراقبت سلامت با چالش های جمع آوری، سازماندهی و بازیابی داده های نامتجانس و حجیم برای تحقیقات، بهبود کیفیت، تحلیل برون دادها یا کشف بهترین عملکردها مواجه هستند. راه حل بیشتر چالش های ذکر شده، انبار داده است. این تکنیک می تواند بسیاری از مشکلات حیطه مدیریت داده ها و بهره برداری از دانش داده ای نظام سلامت را مرتفع نماید.نتیجه گیری: به کارگیری سیستم هایی مانند انبار داده برای پیشگیری از پیشرفت یا ظهور بیماری و سلامت جامعه، هدف اصلی نظام سلامت است. پژوهش حاضر گامی ابتدایی در راستای به کارگیری انبار داده ملی سلامت می باشد و بی تردید نیازمند نگرش ملی برای حل چالش ها و ارایه راهکارهای مناسب می باشد.

بررسی نحوه‌ انسداد خطوط فاضلاب شهری در اثر تجمع رسوب‌های روغن و چربی و روش‌های مقابله با آن

مهدی کمالی

مقدمه: گرفتگی های ناشی از رسوب روغن و چربی در خطوط فاضلاب، بخش عمده ای از کل گرفتگی های خطوط فاضلاب را در دنیا تشکیل می دهد. به عنوان مثال، در بریتانیا و آمریکا حدود 50 درصد از گرفتگی ها به دلیل رسوب روغن و چربی است. روش های مختلفی برای حل این مشکل وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب خود را دارند. هدف از انجام پژوهش حاضر، دستیابی به دستورالعمل های اجرایی برای کاهش مشکلات ناشی از ایجاد رسوب چربی و روغن در شبکه های جمع آوری فاضلاب شهری بود.روش ها: تمام مقالات مرتبط مورد استفاده در این پژوهش از پایگاه های اطلاعاتی Science Direct، Google Scholar و Free Patents Online جستجو شد و مورد بررسی قرار گرفت. در نهایت، حدود 50 مقاله و گزارش که با موضوع مرتبط بودند، استفاده گردید. در این میان، تجربیات عملی نویسندگان و مشاوره با کارشناسان خبره نیز کمک شایانی برای دستیابی به نتایج مناسب داشت.یافته ها: بررسی منابع علمی به همراه تجربیات عملی نویسندگان در حل معضلات مربوط به ایجاد رسوب چربی و روغن در شبکه جمع آوری فاضلاب شهری به ویژه در شهر مشهد و مشاوره با کارشناسان خبره در این مورد نشان داد که به منظور پیشگیری از انسداد خطوط فاضلاب ناشی از تشکیل این رسوب ها، چهار روش وجود دارد که شامل «اجرای دستورالعمل مدیریت پسماند روغن و چربی و نصب دستگاه چربی گیر در آشپزخانه، طراحی مناسب خطوط فاضلاب جدید و اصلاح خطوط فاضلاب موجود و برنامه شستشوی پیشگیرانه منظم» بود.نتیجه گیری: انسداد خطوط فاضلاب ناشی از تشکیل رسوب های چربی و روغن، یکی از مشکلات بزرگ صنعت آب و فاضلاب در دنیا و کشور است. راهکارهای مختلفی برای مقابله با این مشکل پیشنهاد شده است. استفاده هم زمان از چند روش پیشنهادی در پژوهش حاضر برای دستیابی به بالاترین بهره وری و نیز کم ترین هزینه ممکن، می تواند ضمن کاهش یا جلوگیری از وقوع مشکلات احتمالی، هزینه های مالی و زیست محیطی ناشی از آن را کاهش دهد.

فراتحلیل تحقیقات انجام شده در مورد رابطه حمایت اجتماعی و کیفیت زندگی در سالمندان ایران

اعظم مرادی

مقدمه: هدف از انجام پژوهش حاضر، فرا تحلیل تحقیقات انجام شده درباره رابطه حمایت اجتماعی وکیفیت زندگی در سالمندان ایران بود. برای دستیابی به این هدف، دو سؤال در مورد اندازه اثر رابطه حمایت اجتماعی، کیفیت زندگی در سالمندان ایران و مقایسه میزان رابطه انواع حمایت اجتماعی باکیفیت زندگی سالمندان طرح شد.روش ها: به منظور پاسخگویی به سؤال های فراتحلیل، از مجموعه پژوهش های انجام شده درباره رابطه حمایت اجتماعی وکیفیت زندگی در سطح کشور در فاصله سال های 93-1388، 7 پژوهش که از لحاظ روش شناختی مورد قبول بود و شرایط ورود به فراتحلیل را داشت، برای انجام فراتحلیل انتخاب شد. این 7 پژوهش، حاوی 15 اندازه اثر در مورد رابطه حمایت اجتماعی و انواع آن باکیفیت زندگی در سالمندان بود. حجم نمونه مجموع این تحقیقات از 1852 نفر تشکیل شد. برای گردآوری اطلاعات از چک لیست فراتحلیل استفاده شد.یافته ها: بر اساس نتایج این فراتحلیل، اندازه اثر رابطه حمایت اجتماعی و کیفیت زندگی در سالمندان 33/0 بود (00001/0 > P). همچنین، نشان داد که در سالمندان اندازه اثر رابطه حمایت عاطفی و کیفیت زندگی 29/0 (00001/0 > P)، اندازه اثر رابطه حمایت ابزاری و کیفیت زندگی 18/0 (00001/0 > P) و اندازه اثر رابطه حمایت اطلاعاتی و کیفیت زندگی 20/0 (0001/0 > P) به دست آمد.نتیجه گیری: اندازه اثر رابطه حمایت اجتماعی و کیفیت زندگی در سالمندان ایران در کل و در مورد حمایت عاطفی، بر اساس معیار تفسیر Cohen در حد متوسط است. این امر اهمیت فراهم کردن زمینه تقویت حمایت اجتماعی برای بهبود کیفیت زندگی سالمندان ایرانی را خاطر نشان می سازد.

بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی با رفتارهای تغذیه‌ای در دختران دانش‌آموز دارای اضافه وزن و مبتلا به چاقی مدارس راهنمایی شهر شاهین‌شهر

محمد باقرنیا

مقدمه: شیوع اضافه وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان سراسر جهان به میزان قابل توجه و هشدار دهنده ای رسیده است. یکی از مهم ترین شاخص های روان شناختی مؤثر در تغییر رفتارهای تغذیه ای نوجوانان، حمایت اجتماعی معرفی شده است. بنابراین، هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی با رفتارهای تغذیه ای در نوجوانان دارای اضافه وزن و چاق شهر شاهین شهر بود.روش ها: این مطالعه مقطعی بر روی 172 دانش آموز دختر دارای اضافه وزن و مبتلا به چاقی شهر شاهین شهر، در سال 1392 انجام شد. پس از نمونه گیری تصادفی و ارزیابی شاخص های تن سنجی، پرسش نامه مربوط به حمایت اجتماعی و تکرر مصرف وعده های غذایی توسط دانش آموزان تکمیل گردید. همچنین، از دانش آموزان یادآمد 24 ساعته غذایی گرفته شد.یافته ها: میانگین سنی و شاخص توده بدنی (Body mass index یا BMI) دانش آموزان شرکت کننده به ترتیب 6/0 ± 4/13 سال و 6/3 ± 2/28 کیلوگرم بر مترمربع بود. بین میزان BMI با مصرف صبحانه و میان وعده های صبح و عصر ارتباط معکوس و معنی داری مشاهده شد (001/0 > P). همچنین، حمایت اجتماعی با مصرف صبحانه و میان وعده های صبح و عصر ارتباط مثبت و معنی داری داشت (001/0 > P)، اما رابطه بین مصرف میوه و سبزی و تنقلات کم ارزش با حمایت اجتماعی معنی دار نبود.نتیجه گیری: حمایت اجتماعی به طور مؤثری مصرف صبحانه در دانش آموزان چاق را پیش بینی نمود. به نظر می رسد که برای درک بهتر رابطه بین حمایت اجتماعی با رفتارهای تغذیه ای، در آینده نیاز به مطالعات بیشتری در این زمینه می باشد.

تعیین میزان انتشار گازهای مونواکسید کربن و دی‌اکسید کربن حاصل از سوخت مازوت در کارخانه سیمان دورود لرستان و شبیه سازی الگوی پراکنش گاز مونواکسید کربن

یوسف امیدی خانی آبادی

مقدمه: کارخانه سیمان دورود به عنوان یکی از منابع مهم گازهای آلاینده، در استان لرستان واقع شده است. در این کارخانه در فصل زمستان به دلیل کاهش فشار گاز طبیعی، از مازوت به عنوان سوخت کوره استفاده می گردد. هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی میزان انتشار گاز دی اکسید کربن (2CO) حاصل از کاربرد سوخت مازوت از دودکش کارخانه سیمان دورود لرستان در فصل زمستان و شبیه سازی انتشار گاز مونوکسید کربن (CO) در شرایط مختلف جوی در جهت پایین دست باد توسط مدل SCREEN3 بود.روش ها: این مطالعه به روش توصیفی- تحلیلی انجام گرفت. غلظت های حجمی گازهای مونوکسید کربن و دی اکسید کربن اندازه گیری شده توسط Testo XL350 به مقدار نشر جرمی تبدیل گردید و با استاندارد خروجی از الکتروفیلتر و کوره مقایسه شد. مقادیر نشر جرمی گاز مونوکسید کربن در سه دودکش کارخانه سیمان در کلاس های مختلف پایداری که احتمال رخداد آن در فصل زمستان وجود داشت، با استفاده از مدل نرم افزاری SCREEN3 شبیه سازی شد.یافته ها: میزان نشر جرمی به دست آمده از گاز دی اکسید کربن بالاتر از استاندارد خروجی الکتروفیلتر و پیش گرمکن گزارش گردید. یافته های حاصل از مدل سازی گاز مونوکسید کربن در جهت پایین دست باد غالب نشان داد که حداکثر مقدار مشاهده شده در کلیه شرایط اتمسفری در فاصله 4924 متری، برابر با 81/778 میکروگرم بر مترمکعب در مسیر باد غالب از سمت جنوب غربی بود.نتیجه گیری: با توجه به این که بیشترین غلظت پیش بینی شده گاز مونوکسید کربن در کلیه شرایط اتمسفری در فاصله 4924 متری دودکش به دست آمد؛ می توان گفت که این نقطه به عنوان حساس ترین وآسیب پذیرترین نقطه در اطراف کارخانه سیمان از نظر انتشار این گاز می باشد. به منظور کنترل و کاهش غلظت خروجی گاز دی اکسید کربن، به اقدامات بهینه تری نیاز است.

ارزیابی فرهنگ ایمنی و تعیین متغیر‌های فردی و شغلی پیش‌بینی کننده آن در صنایع استان قم

محسن مهدی نیا

مقدمه: فرهنگ ایمنی شاخصی از عملکرد ایمنی سازمان ها بوده و نقش اساسی در شکل گیری رفتار ایمنی کارکنان دارد. بنابراین، ارزیابی فرهنگ ایمنی و شناسایی متغیر های مرتبط با آن می تواند نقش مهمی در کاهش حوادث محیط کار داشته باشد. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی فرهنگ ایمنی و تعیین متغیر های فردی و شغلی مرتبط با آن در کارکنان صنایع مختلف استان قم انجام شد.روش ها: مطالعه حاضر، توصیفی- تحلیلی به صورت مقطعی روی 289 نفر از کارکنان صنایع استان قم انجام شد. ابزار گرد آوری اطلاعات شامل پرسش نامه اطلاعات فردی- شغلی و پرسش نامه فرهنگ ایمنی بود. آنالیز داده ها در نرم افزار SPSS و با استفاده از آزمون های ضریب همبستگی Pearson، آزمون تی مستقل، آنالیز واریانس یک طرفه و رگرسیون خطی چندگانه انجام شد. یافته ها: میانگین امتیاز فرهنگ ایمنی برابر با 73/0 ± 30/3 بود. بیشترین امتیاز در بعد مشارکت و همکاری (45/0 ± 53/3) و کمترین در بعد محیط و اولویت ایمنی (86/0 ± 06/3) بود. اندازه صنعت، سابقه کار، مصرف دخانیات و ساعات کار روزانه دارای ارتباط معنی دار با فرهنگ ایمنی بود (01/0 > P) و در کل 9/19 درصد از تغییرات فرهنگ ایمنی را تبیین می کند.نتیجه گیری: با توجه به ارتباط متغیر های مورد مطالعه با فرهنگ ایمنی و از طرفی ارتباط فرهنگ ایمنی با عملکرد ایمنی و حوادث، این متغیر ها از عواملی هستند که به طور مستقیم یا غیر مستقیم بر روی بروز حوادث اثر دارد. بنابراین، نیاز است که نقش این متغیر ها در تدوین برنامه های کنترل حوادث و تصمیم گیری جهت ارتقای ایمنی در نظر گرفته شود.

بررسی کارایی جذب پیروکاتیکول از محلول‌های آبی با استفاده از پامیس (طبیعی و اصلاح شده با اسید کلریدریک)

پروین مصطفایی

مقدمه: پیروکاتیکول در محیط های آبی برای موجودات زنده و انسان خطرناک می باشد. بنابراین، حذف آن از فاضلاب ها و جلوگیری از ورود آن به محیط حایز اهمیت است. هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی کارایی جذب پیروکاتیکول از محلول های آبی با استفاده از پامیس (طبیعی و اصلاح شده با اسید کلریدریک) بود.روش ها: در این مطالعه تجربی، از پامیس با اندازه مش 40-20 به عنوان جاذب به صورت ناپیوسته در ارلن های 250 میلی لیتری استفاده شد. اثر شاخص های مؤثر در جذب مانند pH، زمان تماس، دوز جاذب و غلظت اولیه پیروکاتیکول مورد بررسی قرار گرفت. داده ها با ایزوترم Langmuir و Freundlich و سینتیک شبه درجه اول و شبه درجه دوم بررسی گردید.یافته ها: در غلظت اولیه 10 میلی گرم بر لیتر از پیروکاتیکول، حداکثر میزان جذب برای پامیس طبیعی بیش از 90 درصد و برای پامیس اصلاح شده با اسید کلریدریک بیش از 98 درصد به دست آمد. با افزایش زمان تماس و دوز جاذب در پامیس طبیعی و اصلاح شده، جذب افزایش یافت و در زمان 20 دقیقه به تعادل رسید. جذب به وسیله پامیس طبیعی و اصلاح شده با مدل ایزوترم Langmuir (برای پامیس طبیعی 974/0 = 2R و برای پامیس اصلاح شده 998/0 = 2R) همخوانی بیشتری را نشان داد. جذب با مدل سینتیکی شبه درجه دوم (برای پامیس طبیعی 9977/0 = 2R و برای پامیس اصلاح شده 9788/0 = 2R) مطابقت بیشتری داشت.نتیجه گیری: با توجه به این که پامیس ارزان و در دسترس است و در معادن ایران به وفور یافت می شود، می تواند گزینه مناسبی جهت حذف پیروکاتیکول از فاضلاب باشد. همچنین، اصلاح پیروکاتیکول به وسیله اسید کلریدریک، روش مناسبی برای افزایش جذب پیروکاتیکول با استفاده از پامیس است.

بررسی ارتباط بین شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی و رضایت شغلی در رانندگان آژانس استان لرستان

محسن سوری لکی

مقدمه: رانندگان تاکسی به دلیل ارتعاشات ناشی از ماشین، نشستن طولانی مدت، وضعیت بدنی نامناسب، خم شدن و چرخیدن مکرر حین انجام کار، در درازمدت در معرض خطر بروز اختلالات اسکلتی- عضلانی قرار دارند. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط بین شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی و رضایت شغلی در رانندگان آژانس استان لرستان انجام شد.روش ها: این مطالعه مقطعی از نوع توصیفی- تحلیلی بود که بر روی 100 نفر از رانندگان آژانس استان لرستان صورت گرفت. جهت جمع آوری اطلاعات، از دو ابزار شامل پرسش نامه اسکلتی- عضلانی Nordic (Nordic Musculoskeletal Questionnaire یا NMQ) و پرسش نامه رضایت شغلی استفاده گردید. داده ها با استفاده از آزمون Independent t، همبستگی Pearson، همبستگی Spearman و آنالیز کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: ضریب همبستگی Pearson نشان داد که بین نمره اختلالات اسکلتی- عضلاتی و نمره کلی رضایت شغلی رابطه معنی داری وجود نداشت (136/0 = r، 186/0 = P). همچنین، بین نمره اختلالات اسکلتی- عضلاتی با سن (54/0 = r، 001/0 > P) و سابقه کار (58/0 = r، 001/0 > P) ارتباط مستقیمی مشاهده شد. بیشترین میزان شیوع اختلالات اسکلتی- عضلانی در یک سال گذشته به ترتیب مربوط به نواحی کمر (96 درصد)، گردن (87 درصد)، زانو (84 درصد)، مچ دست (83 درصد) و شانه (81 درصد) بود.نتیجه گیری: بر اساس نتایج مطالعه حاضر، میزان بروز اختلالات اسکلتی- عضلانی در رانندگان بالا و رضایت افراد متوسط می باشد. از این رو، پیشنهاد می گردد که به منظور کاهش بروز اختلالات اسکلتی- عضلانی، از استراحت و نرمش های مناسب طی انجام وظیفه و طراحی صندلی ارگونومی بر اساس ابعاد آنتروپومتریک استفاده شود.

مدیریت لجن اسیدی تولیدی در شهرک‌های صنعتی استان اصفهان

حمیدرضا پورزمانی

مقدمه: مدیریت نامناسب پسماندهای صنعتی مشکلات فراوانی را برای جوامع بشری به وجود آورده است. مطالعه حاضر با هدف بررسی مدیریت لجن اسیدی تولید شده در شهرک های صنعتی استان اصفهان در سال 1393 انجام شد.روش ها: این تحقیق از نوع توصیفی- مقطعی بود. 180 واحد صنعتی در پنج شهرک صنعتی شامل اشترجان، مبارکه، رازی، جی و مورچه خورت مورد بازدید قرار گرفت و وضعیت صنایع با استفاده از پرسش نامه بررسی گردید. مقدار لجن اسیدی برای سایر شهرک های صنعتی با استفاده از میزان به دست آمده محاسبه شد.یافته ها: لجن اسیدی در 8 زیرگروه مختلف صنعتی بررسی شد. زیرگروه پارافین و حلال های آلی با 3092 تن در هکتار در سال، بیشترین و زیرگروه تصفیه روغن با 623 تن در هکتار در سال، کمترین میزان لجن اسیدی تولید شده را داشتند. شهرک رازی (2700 تن در سال) و اوره نطنز (62 تن در سال) به ترتیب بیشترین و کمترین میزان لجن تولیدی در زیرگروه پارافین و حلال های آلی را به خود اختصاص دادند. بیشترین و کمترین میزان تولید لجن در زیرگروه تصفیه روغن نیز متعلق به مورچه خورت (746 تن در سال) و علویجه (39 تن در سال) بود.نتیجه گیری: لجن اسیدی تولید شده از جمله مواد زاید خطرناک محسوب می گردد و به منظور کاهش اثرات نامطلوب آن در محیط، روش های مدیریتی پیشنهاد شده باعث کاهش حجم قابل ملاحظه ای در تولید لجن می شود.

بررسی ضریب جذب صوتی نسبت‌های مختلف نانو کامپوزیت پلی استایرن/ نانو خاک رس در فرکانس‌های مختلف

فرهاد فروهر مجد

مقدمه: یکی از روش های کنترل صدا استفاده از مواد جاذب صدا (به خصوص فوم های پلیمری) می باشد. در سال های اخیر نانوکامپوزیت های پلیمری به دلیل بهبود خواص پلیمرها مورد توجه قرار گرفته است. مقاله حاضر، به بررسی تأثیر نانوخاک های رس بر روی ضریب جذب صوتی مواد پلیمری پرداخت.روش ها: با استفاده از تکنیک پلیمریزاسیون درجا نانوکامپوزیت پلی استایرن/ خاک رس سنتز شد. برای مقایسه ضریب جذب پلیمر استایرن نیز سنتز گردید. مواد سنتز شده با استفاده از روش قالب گیری تراکمی به فوم تبدیل شد. ضریب جذب صوتی فوم ها با استفاده از لوله امپدانس مشخص گردید.یافته ها: ضریب جذب پلیمر استایرن دارای پیک در محدوده فرکانسی 2000 تا 4000 هرتز می باشد. بیشترین میزان ضریب جذب در فرکانس 2500 هرتز به میزان 75/0 است. 5/0 درصد خاک رس باعث شد که بیشترین میزان ضریب جذب در فرکانس 2500 هرتز به میزان 89/0 رسید. در 3 درصد خاک رس بیشترین ضریب جذب در فرکانس 3150 هرتز به میزان 9/0 بود و در 7 درصد خاک رس نیز بیشترین ضریب جذب در فرکانس 2000 هرتز به میزان 54/0 به دست آمد.نتیجه گیری: با اضافه شدن 5/0 درصد خاک رس به پلیمر، فقط ارتفاع پیک فرکانس افزایش یافت. در 3 درصد خاک رس علاوه بر افزایش میزان ضریب جذب، مکان محدوده پیک فرکانسی جابه جا شد و در 7 درصد خاک رس نیز با تغییر محدوده پیک فرکانسی، افزایش میزان ضریب جذب مشاهده گردید.

بررسی آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد مدیریت دفع پسماندهای بیمارستانی در سال 1393

مهدی وثوقی نیری

مقدمه: پسماندهای بیمارستانی برای محیط زیست بسیار خطرناک می باشند. هدف از انجام مطالعه حاضر، تعیین آگاهی، نگرش و عملکرد کارکنان بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی تهران در مورد مدیریت پسماندهای بیمارستانی بود.روش ها: این مطالعه توصیفی- مقطعی در سال 1393 در بیمارستان های تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد. ابزار جمع آوری اطلاعات، پرسش نامه ای سه قسمتی در خصوص مدیریت پسماند بیمارستانی بود. داده ها با استفاده از آزمون های Kruskal-Wallis و Mann-Whitney و همبستگی های Spearman و V کرامر (Cramer's V) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: بر اساس یافته ها، وضعیت آگاهی و نگرش در حد کم و عملکرد در حد متوسط بود. همچنین، نتایج آزمون Kruskal-Wallis نشان داد که بین آگاهی کارکنان بیمارستان ها در گروه های شغلی و تحصیلی با سابقه گذراندن دوره بهداشتی تفاوت معنی داری وجود نداشت.نتیجه گیری: با توجه به آگاهی و نگرش کم جامعه مورد بررسی در رابطه با مدیریت پسماندهای بیمارستانی، راه های افزایش آگاهی و بهبود نگرش و عملکرد کارکنان از طریق کلاس های آموزشی، پیشنهاد می گردد.

بررسی رفتارهای مرتبط با ایمنی غذا در زنان خانه دار شهرستان کوهپایه (استان اصفهان) در سال1394

آسیه پیرزاده

مقدمه: با توجه به این که رعایت رفتارهای مرتبط با ایمنی غذا در افراد، می تواند سبب حفظ سلامت گردد، مطالعه حاضر با هدف تعیین رفتارهای مرتبط با رعایت ایمنی غذا در زنان خانه دار شهر کوهپایه (استان اصفهان) انجام شد.روش ها: این مطالعه به صورت مقطعی بین 150 زن خانه دار شهرستان کوهپایه که به روش نمونه گیری تصادفی منظم انتخاب شده بودند، انجام گرفت. ابزار جمع آوری داده ها، پرسش نامه ای چندبخشی حاوی اطلاعات دموگرافیک و رفتارهای مرتبط با ایمنی غذا (5 کلید برای غذایی سالم تر و ایمن تر، سازمان جهانی بهداشت) بود که توسط مشارکت کنندگان تکمیل گردید. در نهایت، داده ها با استفاده از آزمون های آماری در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میانگین سنی شرکت کنندگان، 41/12 ± 03/41 سال بود. میانگین هر کلید شامل رعایت نظافت، جداسازی مواد خام و پخته، پخت کامل مواد، نگهداری در دمای سالم و آب و مواد سالم به ترتیب 97/2 ± 95/47، 50/1 ± 89/13، 89/1 ± 21/13، 99/1 ± 83/24 و 93/1 ± 12/17 به دست آمد. بین موارد مرتبط با ایمنی غذا، تنها رعایت نظافت و آب و مواد غذایی سالم با تحصیلات زنان ارتباط معنی داری را نشان داد.نتیجه گیری: با توجه به نتایج حاصل شده، رعایت ایمنی غذا در زنان خانه دار شهرستان کوهپایه در سطح مطلوبی قرار دارد. با این وجود، آموزش درست در خصوص برخی شاخص ها مانند شستن دست قبل از غذا و استفاده اصولی و صحیح از پارچه های تنظیف، می تواند مفید واقع شود.

بررسی ارتباط وضعیت سلامت عمومی و کیفیت خواب کارگران با آمادگی فردی در مدیریت بحران

حمید تابلی

مقدمه: بحران، یک واقعه پیش بینی نشده است که می تواند خسارات مالی و جانی در بر داشته باشد. یکی از اصلی ترین اقدامات در مدیریت بحران، میزان آمادگی فردی برای مقابله با بحران است. هدف اصلی از انجام مطالعه حاضر، بررسی ارتباط بین آمادگی فردی در مدیریت بحران با سلامت عمومی و کیفیت خواب بود.روش ها: این پژوهش یک مطالعه مقطعی، توصیفی- تحلیلی بود که در سال 1394 انجام شد. جامعه آماری، 310 نفر از پرسنل شرکت معدنی و صنعتی گل گهر بودند. از آمار حوادث در شش ماه اول سال 1394 به عنوان متغیری برای بررسی آمادگی فردی در مدیریت بحران استفاده گردید. ابزار مورد استفاده برای بررسی وضعیت سلامت عمومی و کیفیت خواب کارگران، پرسش نامه های وضعیت سلامت عمومی و شاخص کیفیت خواب Pittsburgh بود. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS انجام شد.یافته ها: میانگین سنی کارگران 4 ± 2/32 سال و میانگین سابقه کار افراد 1/4 ± 6/7 سال بود. میانگین شاخص توده بدنی در بین کارگران شرکت 72/2 ± 2/25 کیلوگرم بر متر مربع به دست آمد. شیوع موارد مشکوک به اختلالات روانی با استفاده از نمره برش 23 در کل و 6 در خرده مقیاس، نشان داد که 3/32 درصد از کارگران، مشکوک به اختلال روانی بودند. همچنین، 7/39 درصد از کارگران کیفیت خواب مطلوب و 3/60 درصد از آن ها کیفیت خواب نامطلوب داشتند.نتیجه گیری: افزایش سلامت عمومی، باعث بالا رفتن آمادگی فردی در مدیریت بحران و در نتیجه کاهش حوادث شده است، ولی ارتباط معنی داری بین کیفیت خواب و حوادث نشان نداد.

اثر خرفه (Portulaca Oleracea) بر پروفایل چربی خون، قند خون و سطح CRP در مردان مبتلا به سندرم متابولیک: کارآزمایی بالینی تصادفی دو سویه کور

مرجان بداخانیان

مقدمه: عواملی همچون چاقی، افزایش چربی خون، افزایش قند خون و افزایش دور کمر، خطر بروز بیماری های قلبی- عروقی را افزایش می دهند. مطالعات نشان داده اند که چربی امگا 3، وقوع بیماری های قلبی- عروقی را کاهش می دهد. خرفه نوعی گیاه علفی است که برگ های غنی از اسید لینولئیک دارد. هدف از انجام تحقیق حاضر، بررسی تأثیر عصاره خرفه بر پروفایل های چربی خون، قند خون و سطح CRP (C-reactive protein) بود.روش ها: این کارآزمایی باینی تصادفی دو سویه کور، بر روی 80 مرد مبتلا به سندرم متابولیک انجام شد. بیماران به دو گروه مداخله و شاهد تقسیم شدند. گروه مداخله روزانه دو کپسول خرفه و گروه شاهد دو کپسول دارونما دریافت کردند. برای بررسی اثر مداخله، از آزمون ANOVA استفاده گردید.یافته ها: بر اساس یافته ها، میزان قند خون، سطح CRP و LDL (Low-density lipoprotein) در گروه های مداخله و شاهد کاهش یافت، اما این کاهش معنی دار نبود. سطح تری گلیسرید در هر دو گروه افزایش نشان داد، اما افزایش معنی داری مشاهده نشد. سطح HDL (High-density lipoprotein) در گروه مداخله افزایش و در گروه شاهد کاهش پیدا کرد که تفاوت بین دو گروه معنی دار نبود. کلسترول و Non-HDL cholesterol در گروه مداخله کاهش و در گروه شاهد افزایش نشان داد که تفاوت معنی داری بین دو گروه گزارش نشد.نتیجه گیری: نتایج تحقیق حاضر نشان داد که مصرف کپسول عصاره خرفه، نتوانست میزان قند خون، پروفایل چربی خون و سطح CRP را در مردان مبتلا به سندرم متابولیک کاهش دهد.

بررسی اثر مصرف عصاره‌ چای سبز و چای ترش بر استرس اکسیداتیو، فشار خون و نمایه‌ توده‌ بدنی مردان ورزشکار با رویکرد پیشگیری از بیماری‌های قلبی- عروقی

امیر هادی

مقدمه: امروزه یکی از مهم ترین عوامل خطر بروز بیماری های قلبی- عروقی، استرس اکسیداتیو می باشد. مطالعات مختلف ارتباطی قوی میان افزایش مصرف فلاونوئیدهای گیاهی و کاهش خطر بروز انواع بیماری های مزمن را گزارش کرده اند. هدف از انجام مطالعه حاضر، بررسی اثر مصرف عصاره چای سبز و چای ترش بر استرس اکسیداتیو، فشار خون و نمایه توده بدنی (Body mass index یا BMI) مردان ورزشکار بود.روش ها: در این پژوهش، 54 مرد ورزشکار که دارای معیارهای ورود به مطالعه بودند، انتخاب شدند. سپس شرکت کنندگان با استفاده از روش بلوک های تصادفی سه تایی، در 3 گروه قرار گرفتند. گروه های مداخله و دارونما به ترتیب کپسول های 450 میلی گرمی عصاره چای سبز، عصاره چای ترش و مالتودکسترین را دریافت کردند. سطح سرمی مالون دی آلدهید (Malondialdehyde یا MDA)، فشار خون و BMI شرکت کنندگان در ابتدا و انتهای مطالعه اندازه گیری گردید.یافته ها: مصرف عصاره چای سبز و چای ترش پس از شش هفته، توانست سطح MDA سرم گروه مداخله را نسبت به گروه دارونما به طور معنی داری کاهش دهد (008/0 = P). با این وجود، تنها مصرف عصاره چای ترش فشار خون سیستولیک را به طور معنی داری کاهش داد (001/0 > P). مصرف هر دو عصاره چای، تأثیر معنی داری بر فشار خون دیاستولیک، وزن و میزان BMI نداشت.نتیجه گیری: مصرف عصاره چای سبز و چای ترش با کاهش استرس اکسیداتیو، می تواند خطر بیماری های قلبی- عروقی را در مردان ورزشکار کاهش دهد.

کاربرد نظریه رفتار برنامه‌ریزی ‌شده در ترغیب زنان باردار شهرستان دنا به زایمان طبیعی

محتشم غفاری

مقدمه: در سال های اخیر، میزان سزارین در تمام کشورهای جهان اعم از کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته افزایش یافته است. بسیاری از موارد سزارین بدون وجود دلایل موجه پزشکی انجام می گیرد. مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش بر اساس نظریه رفتار برنامه ریزی شده، بر افزایش میزان استقبال زنان باردار نخست زای شهرستان دنا از زایمان طبیعی انجام شد.روش ها: این مطالعه از نوع پیش تجربی بود. نمونه ها از طریق سرشماری زنان باردار نخست زا که در سه ماه سوم بارداری، در مراکز بهداشتی- درمانی شهرستان دنا دارای پرونده سلامت بودند، انتخاب شدند. 52 نفر از زنان باردار بر اساس معیارهای ورود، در مطالعه شرکت نمودند و پرسش نامه پیش آزمون بر اساس نظریه رفتار برنامه ریزی شده برای آنان تکمیل گردید. پس از تجزیه و تحلیل داده های پیش آزمون و مشخص شدن سازه هایی که نیازمند تأکید بیشتری بودند، مداخله آموزشی مبتنی بر نظریه انجام گرفت. یک ماه پس از انجام مداخله، پرسش نامه های پس آزمون تکمیل شد. داده ها با استفاده از آزمون های Paired t و McNemar مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: یافته ها اختلاف معنی داری را در خصوص تغییر نگرش، کنترل رفتاری درک شده و هنجارهای انتزاعی بعد از مداخله آموزشی نشان داد (05/0 > P)، اما تفاوت معنی داری در مورد قصد رفتار قبل و بعد از آموزش مشاهده نشد (05/0 < P). پس از مداخله، 3/17 درصد از زنان قصد زایمان طبیعی و 1/73 درصد قصد سزارین داشتند. در نهایت، 35 درصد از زنان زایمان طبیعی و 65 درصد زایمان سزارین انجام دادند.نتیجه گیری: هرچند نتایج مطالعه حاضر نشان داد که آموزش مبتنی بر تئوری رفتار برنامه ریزی شده، باعث بهبود تمام سازه های پیشگویی کننده قصد رقتار می گردد، اما افزایش معنی داری در قصد رفتار مشاهده نشده است. بنابراین، پیشنهاد می شود که مداخلات و برنامه های آموزشی، بر اساس این تئوری و با تلفیق تئوری ها و الگوهای مختلف مرتبط با موضوع طراحی و اجرا گردد.

بررسی اثر جایگزینی ساکارز با شیرین کننده طبیعی استویا بر ویژگی‌های حسی و فیزیکوشیمیایی نوشابه گازدار پرتقالی

مریم قدیمی

مقدمه: امروزه استفاده از شیرین کننده طبیعی استویا، در بسیاری از مواد غذایی رژیمی به عنوان جایگزین شکر مورد توجه قرار گرفته است تا ضمن کمک به کاهش روند رو به رشد چاقی، در بهبود شیب افزایشی بیماری دیابت در جامعه نیز مؤثر باشد. هدف از انجام تحقیق حاضر، بررسی اثر جایگزینی ساکارز با شیرین کننده طبیعی استویا بر ویژگی های حسی و فیزیکوشیمیایی نوشابه گازدار پرتقالی بود.روش ها: به منظور انتخاب بهترین شیرین کننده با کمترین پس طعم، سه نمونه شیرین کننده استویای وارداتی به روش کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا مورد آزمون قرار گرفت و نمونه با محتوای ربودیوزید بالاتر برای استفاده در فرمولاسیون نوشابه گازدار پرتقالی انتخاب شد. نوشابه های گازدار پرتقالی با جایگزینی 30، 50 و 70 درصد ساکارز با شیرین کننده استویا در دماهای 4، 25 و 37 درجه سلسیوس به مدت 1، 2 و 3 ماه نگهداری شد. سپس، نمونه ها از نظر pH، بریکس، دانسیته، اسیدیته و ویژگی های حسی مورد آزمون قرار گرفت.یافته ها: جایگزینی شیرین کننده طبیعی استویا در نوشابه های گازدار موجب تغییرات معنی داری در pH، بریکس، دانسیته و اسیدیته نوشابه ها گردیده، ولی رایحه و رنگ دچار تغییر نشد. همچنین، نگهداری نوشابه ها در دما و زمان در نظر گرفته شده، موجب کاهش pH و افزایش بریکس شد. با افزایش شیرین کننده استویا در سطح جایگزینی 30 درصد، تغییر قابل توجهی در پذیرش کلی نوشابه ها حاصل نشد، اما در سطوح بالاتر جایگزینی، پذیرش کلی کاهش یافت.نتیجه گیری: در صورت جایگزینی ساکارز با شیرین کننده طبیعی استویا و تولید نوشابه سبک حاوی 30 درصد استویا و 70 درصد ساکارز می توان کالری نوشابه را کاهش داد که به مراتب محصول مناسب تری نسبت به انواع تجاری رایج می باشد.

آینده سازمان انتقال خون اصفهان تا سال 2030 با استفاده از تکنیک Delphi

مصطفی اقاحسینی اشکاوندی

مقدمه: عبارت «آینده نگاری استراتژیک» امروزه به طور گسترده ای برای توصیف فعالیت ها و فرایندهایی استفاده می شود که به تصمیم گیرندگان جهت هدایت طرح های آینده سازمان کمک می کند. پژوهش حاضر با هدف تعیین آینده سازمان انتقال خون و روندهای مثبت و منفی آن تا سال 2030 انجام شد.روش ها: این پژوهش توصیفی از نوع پیمایشی بود و از تکنیک Delphi به منظور پیش بینی آینده سازمان انتقال خون استفاده گردید. انجام این تکنیک پس از انجام دور چهارم و دستیابی به اتفاق نظر مطلوب، پایان یافت. نمونه های مورد مطالعه را مدیران و کارشناسان سازمان انتقال خون استان اصفهان و سه استان حادثه خیز منتخب دیگر از جمله آذربایجان شرقی، بوشهر و کرمان که دارای حداقل 10 سال سابقه کاری بودند، تشکیل داد که به صورت هدفمند انتخاب شدند. با استفاده از روش Delphi، لیستی از روندهای مثبت و منفی سازمان انتقال خون استان اصفهان تا سال 2030 مشخص گردید. سپس با استفاده از نرم افزار SPSS، میانگین هر یک از روندها مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: بر اساس یافته ها، مهم ترین روندهای مثبت سازمان انتقال خون تا سال 2030 شامل افزایش در تنوع محصولات خونی سازمان، افزایش تجهیزات و استفاده از فن آوری های نوین و IT در فرایندها، مدیریت بهینه مصرف خون و فرآورده های آن و تخصیص اعتبارات بیشتر و افزایش بودجه سازمان بود. همچنین، از جمله مهم ترین روندهای منفی این سازمان می توان به عدم نگاه و توجه مناسب سیاست گذاران به سازمان به عنوان یک سازمان حیاتی، ترک سازمان توسط افراد با قابلیت علمی بالا با توجه به کمبود حقوق و مزایا و عدم توسعه منابع انسانی اشاره نمود.نتیجه گیری: سازمان انتقال خون نیازمند یک برنامه استراتژیک بلند مدت و جذب منابع انسانی کارامد و فرهنگ سازی مناسب برای توجه به فعالیت های حیاتی سازمان انتقال خون و نقش آن در توسعه پایدار همه جانبه کشور است.

بررسی روایی و پایایی پرسش‌نامه سواد سلامت مادری و نتایج بارداری

سیده سارا خرازی

مقدمه: سواد سلامت در مادران باردار به مهارت تشخیص نشانه های خطر دوران بارداری، شیوه زندگی سالم و تغذیه مناسب در این دوران گفته می شود که بر نتیجه بارداری تأثیر گذار است. مطالعه حاضر با هدف بررسی پایایی و روایی پرسش نامه سواد سلامت مادران و نتیجه بارداری (Maternal Health Literacy and Pregnancy Outcome یا MHLAP) انجام گردید.روش ها: پرسش نامه MHLAP به فارسی ترجمه و سپس ترجمه برگردان شد و روایی صوری و روایی محتوایی کمی و کیفی آن در یک مطالعه توصیفی- مقطعی مورد بررسی قرار گرفت. این بررسی با بهره گیری از نظرات اعضای هیأت علمی باسابقه و صاحب نظر انجام شد. همچنین، نسخه فارسی پرسش نامه در یک نمونه 113 نفره که به صورت تصادفی از بین 5 مرکز بهداشت شهرستان مشهد انتخاب شده بودند، مورد آزمون قرار گرفت. پایایی ابزار با استفاده از روش بازآزمایی به فاصله دو هفته و همسانی درونی نیز با استفاده از ضریب Cronbach¢s alpha سنجیده شد. برای ارزیابی روایی سازه از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی استفاده گردید.یافته ها: ضریب Cronbach¢s alpha در بخش سنجش سواد سلامت، 89/0 و برای زیرشاخه ها 87/0 و 66/0 و در بخش نتیجه بارداری، 67/0 و برای زیرشاخه ها 72/0 و 69/0 به دست آمد. نتایج بازآزمایی حاکی از ثبات پرسش نامه و زیرشاخه ها بود. چرخش واریماکس در قسمت سواد سلامت، دو عامل و در قسمت نتیجه بارداری نیز دو عامل را نشان داد که در مجموع، در قسمت اول 82/54 و در بخش دوم 09/51 درصد واریانس را تبیین نمود. در هر دو قسمت پرسش نامه، نتایج تحلیل عاملی تأییدی بر اساس مدل دو عاملی به دست آمده از تحلیل عامل اکتشافی، برازش مناسبی با داده های حاصل شده داشت.نتیجه گیری: بر اساس نتایج به دست آمده، پرسش نامه MHLAP ابزاری پایا و روا می باشد و می تواند برای سنجش سواد سلامت و بررسی نتایج بارداری در مادران باردار مورد استفاده قرار گیرد.

برآورد نااریب نسبت جمعیت‌های پنهان در معرض بیماری‌های پرخطر

مهسا سعادتی

مقدمه: ازآن جا که سلامت جامعه در اثر بروز بیماری های پرخطر با مخاطره همراه می باشد، همواره جمعیت های در معرض این بیماری ها به خصوص جمعیت های پنهان، مورد توجه پژوهشگران و سیاست گذاران بهداشت عمومی قرار دارند. روش های متداولی که برای نمونه گیری و محاسبه برآورد نسبت این جمعیت ها مورد استفاده محققان قرار می گیرد، اغلب منجر به کم یا بیش برآوردی این نسبت ها در جمعیت های مورد مطالعه می گردد. با وجود معرفی روش های نمونه گیری کارایی همچون روش نمونه گیری پاسخگو محور از بیش از دو دهه پیش تاکنون، اما به دلیل عدم آشنایی پژوهشگران این حوزه با نحوه محاسبه برآوردها در نمونه های به دست آمده از این روش، کمتر از آن در برآورد نسبت جمعیت های پنهان استفاده می گردد. هدف از انجام مطالعه حاضر، معرفی برآوردهای نسبت های جمعیتی برای متغیرهای کیفی مانند ابتلا به بیماری، با استفاده از برآوردهای احتمال روابط درون و برون گروهی و اندازه شبکه اجتماعی پاسخگویان بود. روش ها: با فرض وجود روابط دوطرفه در جمعیت هدف و انجام نمونه گیری با جای گذاری، در این مطالعه برآورد نسبت های جمعیتی با استفاده از برآوردهای احتمال روابط درون و برون گروهی و اندازه شبکه اجتماعی پاسخگویان محاسبه گردید. یافته ها: تئوری های موجود و شبیه سازی های رایانه ای نشان داد که برآوردهای معرفی شده برای نسبت جمعیت های پنهان، به طور مجانبی نااریب بودند و نرخ همگرایی بالایی داشتند. نتیجه گیری: عدم انتخاب صحیح روش نمونه گیری و همچنین، محاسبه برآورد نسبت جمعیت های پنهان که در معرض بیماری های پرخطر هستند و در سیاست گذاری های بهداشتی تأثیرگذار می باشند، نتایج قابل قبولی در رسیدن به اهداف این سیاست گذاری ها ارایه نخواهد داد.