مجله تحقیقات نظام سلامت

ایندکس مجله

لطفا برای دانلود ایندکس این شماره کلیک نمایید.

آیا روش ساده، سریع و مقرون به صرفه‌تری برای استخراج ترانس- ترانس موکونیک اسید به عنوان متابولیت بنزن وجود دارد؟

زهرا اردودری

مقدمه: در بین هیدروکربن های آروماتیک، بنزن به عنوان ماده سرطان زایی که بیشترین خطر را برای سلامتی دارد، شناخته شده است. ترانس، ترانس موکونیک اسید (trans,trans-muconic acid یا t,t-MA) محصول غیر سمی متابولیسم بنزن می باشد. هدف از انجام مطالعه حاضر، انتخاب روشی ساده، سریع و مقرون به صرفه برای تشخیص و استخراج t,t-MA بود.روش ها: در این مطالعه مروری، روش های موجود برای استخراج t,t-MA در ادرار بررسی و در نهایت، روش دقیق و مقرون به صرفه تری پیشنهاد گردید.یافته ها: با مرور متون مربوط، چهار روش Solid-phase extraction (SPE)، Liquid-liquid extraction (LLE)، Molecularly imprinted solid-phase extraction (MISPE) و Dispersive liquid-liquid micro-extraction (DLLME) برای استخراج t,t-MA یافت گردید.نتیجه گیری: با مرور مزایا و معایب روش های مذکور، می توان به این نتیجه رسید که روش DLLME با ریکاوری بالا و کاربرد آسان، روش بهتری برای تشخیص t,t-MA در ادرار می باشد.

بررسی ارتباط شاخص میانگین رأی پیش‌بینی شده با احساس آسایش حرارتی ذهنی دانشجویان پسر در دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

حسین ابراهیمی

مقدمه: آسایش حرارتی، یک مفهوم ذهنی است که بیانگر احساس رضایت فرد از شرایط حرارتی محیط می باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی ارتباط شاخص میانگین رأی پیش بینی شده (Predicted mean vote یا PMV) با احساس آسایش حرارتی ذهنی دانشجویان پسر دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انجام شد.روش ها: این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی بود و بر روی 167 نفر از دانشجویان پسر دانشگاه علوم پزشکی اصفهان انجام گرفت. دانشجویان احساس حرارتی ذهنی خود را در یک مقیاس هفت درجه ای تعیین نمودند و PMV آنان محاسبه گردید. داده های جمع آوری شده در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میانگین شاخص PMV، 37/1- درجه سانتی گراد به دست آمد. بیشترین احساس حرارتی ذهنی دانشجویان در مقیاس خنثی و کمی گرم به ترتیب با 9/29 و 3/26 درصد گزارش گردید. شاخص PMV رابطه معنی داری با احساس حرارتی ذهنی دانشجویان نداشت.نتیجه گیری: شاخص PMV برای برآورد احساس حرارتی افراد از محیط در فصل زمستان مناسب نمی باشد و باید با اعمال تغییرات مناسب در سیستم تهویه و سیستم گرمایشی خوابگاه، شرایطی فراهم نمود تا تعداد بیشتری از افراد از شرایط حرارتی محیط راضی باشند.

واکاوی پدیدارشناسانه علل اعتیاد به شبکه های اجتماعی در دانش آموزان دبیرستانی شهر تهران

لیلا ترابیان

مقدمه: استفاده گسترده و کنترل‎ نشده از فضای مجازی، منجر به وابستگی و بروز مشکلات برای برخی از کاربران شده‎ است. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی علل اعتیاد به شبکه ‎های اجتماعی در نوجوانان بود.روش ها: این مطالعه با بهره ‎گیری از روش نظریه زمینه ای انجام شد. داده‎ ها به کمک مصاحبه نیمه‎ ساختار یافته با 39 دانش‎ آموز دبیرستانی (14 پسر و 25 دختر) جمع ‎آوری گردید. داده‎ ها با استفاده از روش Strauss و Corbin مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت که شامل کدگذاری باز، محوری و انتخابی بود.یافته ها: یافته‎ ها متشکل از 4 مقوله اصلی (عوامل فردی، خانوادگی، اجتماعی و ویژگی های فضای مجازی) و 17 مفهوم اولیه (ارتباط با دیگران، احساس تنهایی، اجتناب از مشکلات، کاهش هیجانات منفی، ویژگی های شخصیت، باورهای منفی، اختلالات روان شناختی، نقص در مهارت های زندگی، تفریح و سرگرمی، سبک فرزندپروری مستبدانه، غفلت، نقش همسالان، آسیب های اجتماعی، جذابیت، دسترسی آسان، گمنامی و انتقال سریع اطلاعات) بود.نتیجه گیری: در کنار عوامل فردی، عوامل خانوادگی و اجتماعی نیز نقش مهمی در اعتیاد نوجوانان به شبکه‎ های مجازی دارد. بنابراین، لازم است که روان شناسان تدابیر درمانی جامعی را اتخاذ نمایند تا علاوه بر درمان‎ های فردی، بر اصلاح و بازسازی روابط درون خانواده متمرکز شوند.

تأثیر مصرف شیر سویای تخمیر شده بر جمعیت لاکتوباسیلوس مدفوع، قند خون و وزن موش‌های صحرایی دیابتی شده

مینا باباشاهی

مقدمه: نقش غذاهای فراسودمند در مدیریت بیماری دیابت، در طول دهه گذشته به طور گسترده ای توجه محققان را به خود جلب کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر مصرف شیر سویای پروبیوتیک بر قند خون، وزن و جمعیت لاکتوباسیلوس مدفوع موش های صحرایی دیابتی شده انجام گرفت.روش ها: این مطالعه از نوع تجربی مداخله ای و گروه های موازی با گروه های شاهد بود. القای دیابت در حیوانات با استفاده از ترکیب استرپتوزوتوسین-نیکوتین آمید انجام شد. سه گروه حیوان دیابتی شده هر یک شامل 13 سر موش صحرایی طی مدت یک ماه مورد بررسی قرار گرفتند. هر سه گروه غذای پایه مشابه دریافت کردند. علاوه بر این، گروه اول یا شاهد روزانه 1 میلی لیتر سرم فیزیولوژی، گروه دوم شیر سویای ساده و گروه سوم شیر سویای پروبیوتیک با لاکتوباسیلوس پلانتاروم 7A به صورت گاواژ دریافت نمود. تغییرات سطح گلوکز سرم و وزن بدن در سه گروه موش صحرایی دیابتی شده طی یک ماه به فواصل ده روز اندازه گیری و لاکتوباسیلوس های مدفوع نیز به فواصل 15 روز شمارش شد.یافته ها: مصرف شیر سویای پروبیوتیک باعث اهش قابل توجه گلوکز سرم حیوانات دیابتی شده گردید. مقایسه درصد تغییرات در دو گروه دریافت کننده شیر سویا و شیر سویای پروبیوتیک نسبت به گروه شاهد، افزایش معنی داری را در وزن موش ها نشان داد. همچنین، تعداد باکتری های مدفوع در گروه شیر سویا به طور معنی داری افزایش یافت (050/0 > P).نتیجه گیری: شیر سویای پروبیوتیک در کاهش قند خون در بیماری دیابت مؤثر می باشد، اما اثرات آن در تغییرات وزن نیاز به بررسی های بیشتری دارد.

مقایسه راندمان حذف کادمیوم از محلول‌های آبی با استفاده از کربن فعال تهیه شده از کلاهک میوه بلوط و اصلاح شده آن با نانوذرات مگنتیک

هوشنگ منوچهری تبار

مقدمه: حذف کادمیوم از منابع آبی به دلیل خاصیت تجزیه ناپذیری و تجمع پذیری زیستی، امری ضروری می باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی و مقایسه عملکرد کربن فعال تهیه شده از کلاهک میوه بلوط و اصلاح شده آن با نانوذرات مگنتیک در حذف کادمیوم انجام شد.روش ها: در این مطالعه، اثر شاخص های زمان تماس (120-5 دقیقه)، دوز جاذب (15-1 گرم بر لیتر)، pH (8-2) و غلظت کادمیوم (50-5 میلی گرم بر لیتر) در کارایی حذف بررسی گردید و فرایند جذب با ایزوترم های Langmuir و Freundlich و سینتیک شبه مرتبه اول و دوم مورد ارزیابی قرار گرفت. جهت تعیین ترکیب شیمیایی و ویژگی های سطحی جاذب ها، از آنالیز الگوی پراش پرتوی X (X-ray diffraction یا XRD) و میکروسکوپ الکترونی روبشی (Scanning electron microscope یا SEM) استفاده شد.یافته ها: راندمان حذف کربن فعال تهیه شده از کلاهک میوه بلوط و اصلاح شده آن با استفاده از نانوذرات مگنتیک در 8 = pH، زمان تماس 30 دقیقه، دوز جاذب 5 گرم بر لیتر و غلظت اولیه کادمیوم 30 میلی گرم بر لیتر به ترتیب 13/81 و 32/91 درصد به دست آمد. بررسی ایزوترمی نشان داد که جاذب اصلاح نشده با ضریب همبستگی 9803/0 از ایزوترم Langmuir و جاذب اصلاح شده با ضریب همبستگی 943/0 از ایزوترم Freundlich پیروی می کرد. سینتیک جذب نیز نشان داد که هر دو جاذب از سینتیک شبه مرتبه دوم تبعیت داشتند و زمان تعادل 30 دقیقه گزارش گردید.نتیجه گیری: کربن فعال تهیه شده از کلاهک میوه بلوط قادر به حذف کادمیوم از محیط های آبی می باشد و می تواند به عنوان جاذب ارزان قیمتی در تصفیه منابع آلوده به کادمیوم مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، اصلاح آن با نانوذرات مگنتیک سبب افزایش چشمگیر راندمان جذب می گردد.

اندازه‌گیری تری‌هالو‌متان‌ها در آب شرب شبکه‌ توزیع شهر اصفهان طی سال‌های 95-1394

علی دهنوی

مقدمه: پژوهش حاضر با هدف تعیین غلظت برخی از تری هالومتان ها (Trihalomethanes یا THMs) در آب آشامیدنی شبکه توزیع شهر اصفهان و مقایسه زمانی و مکانی داده ها و همچنین، مقایسه با تحقیقات گذشته انجام گرفت.روش ها: این مطالعه از نوع توصیفی- مقطعی بود و در سال های 95-1394 انجام شد. نمونه برداری طی 12 مرحله زمانی از 18 نقطه در شبکه توزیع آب شرب صورت گرفت. مقدار THMs مبتنی بر استانداردهای 10301ISO و 16469ISRI- و با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی- آشکارساز طیف سنجی جرمی (Gas chromatography-mass spectrometry یا GC-MS) تعیین شد. سایر شاخص ها از جمله دما، pH و کلر باقی مانده نیز در محل نمونه برداری اندازه گیری گردید.یافته ها: از گونه های مختلف THMs، فقط کلروفرم در تمام موارد اندازه ده بود. میانگین غلظت کلروفرم آب شبکه توزیع اصفهان در بهار، تابستان، پاییز و زمستان به ترتیب 8/19، 2/16، 7/19 و 9/12 میکروگرم بر لیتر به دست آمد. میانگین غلظت کلر آزاد باقی مانده نیز به همان ترتیب 6/0، 6/0، 5/0 و 6/0 میلی گرم بر لیتر محاسبه شد.نتیجه گیری: میانگین غلظت کلروفرم در تابستان در مقایسه با گزارش های قبلی، حدود 20 درصد افزایش را نشان می دهد که این افزایش، اهمیت پایش مداوم این ترکیبات و اجرایی نمودن راهکارهای کاهش آن برای سال های آتی را متذکر می شود. در حال حاضر، آب شرب اصفهان کیفیت مناسبی از لحاظ وجود کلر باقی مانده و THMs دارد؛ به طوری که استانداردهای معتبر از جمله سازمان حافظت از محیط زیست آمریکا (United States Environmental Protection Agency یا USEPA) و استاندارد محیط زیست ایران را برآورده می کند.

خودکارامدی در انجام فعالیت بدنی دانش‌آموزان مقطع متوسطه یک شهرستان فلاورجان

باقر احمدی

مقدمه: فعالیت بدنی یکی از عوامل مهم حفظ سلامتی و پیشگیری از بیماری های غیر واگیر محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف تعیین وضعیت خودکارامدی و فعالیت بدنی دانش آموزان پسر دبیرستانی شهرستان فلاورجان در سال تحصیلی 96-1395 انجام گرفت.روش ها: این مطالعه از نوع توصیفی- تحلیلی بود و بر روی 254 دانش آموز پسر مقطع متوسطه اول انجام شد. نمونه ها با روش خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند و اطلاعات آن ها به وسیله پرسش نامه استاندارد بین المللی فعالیت بدنی (International physical Activity Questionnaire یا IPAQ) و پرسش نامه خودکارامدی فعالیت بدنی جمع آوری گردید. داده ها با استفاده از آزمون های Independent t، همبستگی Pearson، One-way ANOVA و Linear regression در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. 050/0 > P به عنوان سطح معنی داری داده ها در نظر گرفته شد.یافته ها: میانگین نمره فعالیت بدنی دانش آموزان، 37/2087 ± 36/2630 مت بر کالری در هفته به دست آمد. 2/10 درصد دانش آموزان فعالیت بدنی شدید، 3/52 درصد فعالیت بدنی متوسط و 5/37 درصد فعالیت بدنی ضعیف داشتند. میانگین نمره خودکارامدی، 14/18 ± 26/57 بود. همچنین، ارتباط معنی داری بین خودکارامدی و فعالیت بدنی مشاهده گردید (001/0 > P، 24/0 = r). خودکارامدی و تحصیلات مادر، فعالیت بدنی را به میزان 36/0 پیشگویی کرد.نتیجه گیری: خودکارامدی فعالیت بدنی در تحقیق حاضر، متوسط گزارش گردید. با توجه به این که درک خودکارامد بودن در مورد فعالیت بدنی به عنوان یک عامل درونی بر روی انجام آن تأثیر می گذارد، توصیه می شود با استفاده از استراتژی های خودکارامدی، فعالیت بدنی در دانش آموزان ارتقا یابد.

مقایسه سلامت روان و ابعاد شخصیت زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلی‌کیستیک با زنان عادی

مژگان نواب

مقدمه: سندرم تخمدان پلی کیستیک (Polycystic ovary syndrome یا PCOS)، یکی از شایع ترین اختلالات غدد درون ریز محسوب می شود که شیوع آن بسته به تعریف، از 4 تا 25 درصد گزارش شده است. این سندرم با بروز پیامدهای مختلف، بر روی جنبه های گوناگون زندگی تأثیر می گذارد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه سلامت روان و ابعاد شخصیت زنان مبتلا به PCOS با زنان عادی انجام شد.روش ها: این مطالعه از نوع علی مقایسه ای بود و جامعه آماری آن را زنان مبتلا به PCOS و زنان سالم تشکیل داد. 126 نفر از مراجعه کنندگان به کلینیک ها و مطب های خصوصی زنان شهر اصفهان به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. فرم کوتاه پرسش نامه شخصیتی NEO (60-Neuroticism-Extraversion-Openness-Five-Factors Inventory یا 60-NEO-FFI) و پرسش نامه سلامت عمومی (28-General Health Questionnaire یا 28-GHQ) جهت جمع آوری اطلاعات استفاده گردید. در نهایت، داده ها با استفاده از آزمون MANOVA در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: تفاوت معنی داری بین ابعاد سلامت روان دو گروه زنان مشاهده شد و گروه زنان مبتلا به PCOS به طور معنی داری سلامت روان پایین تری داشتند (010/0 > P) و میزان واریانس تفاوت ها در متغیر سلامت عمومی به صورت کلی 10 درصد بود. همچنین، بررسی ابعاد شخصیتی نشان داد که گروه زنان مبتلا به PCOS به صورت معنی داری از نوروتیسم بالاتر و گشودگی پایین تری برخوردار بودند (010/0 > P).نتیجه گیری: زنان مبتلا به PCOS نسبت به زنان عادی سلامت روان پایین تری دارند و به لحاظ شخصیتی مضطرب تر می باشند و از گشودگی پایین تری نسبت به تجارب برخوردار هستند. بنابراین، لزوم مداخلات روان شناختی جهت تشخیص و درمان سندرم های روانی زنان مبتلا به PCOS ضروری به نظر می رسد.

بررسی عوامل مؤثر بر بقای بیماران مبتلا به سرطان پستان در زنان مراجعه‌کننده به بیمارستان سیدالشهدای (ع) اصفهان طی سال‌های 1378 تا 1389

مهدی تذهیبی

مقدمه: با توجه به شیوع بالای سرطان پستان در بین زنان و اثرات سوء آن در زندگی فردی و اجتماعی و همچنین، اهمیت شناخت عوامل مؤثر بر بقای بیماران، پژوهش حاضر با هدف تعیین عوامل مؤثر بر میزان بقای بیماران مبتلا به سرطان پستان انجام گردید.روش ها: این مطالعه از نوع هم گروهی گذشته نگر بود و در آن پرونده 1077 بیمار مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به بیمارستان سیدالشهدای (ع) اصفهان طی سال های 1378 تا 1389 مورد بررسی قرار گرفت. بیماران تا پایان دی ماه سال 1392 پیگیری شدند. تأثیر عوامل مختلف بر میزان بقا با استفاده از مدل رگرسیون Cox تحلیل گردید. تفاوت بقا در رده های مختلف تعداد غدد لنفاوی درگیر زیر بغل نیز با کمک آزمون Logrank بررسی و نمودار بقا با روش Kaplan-Meier در این گروه ها رسم شد. در نهایت، داده ها در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: میانه زمان پیگیری، 5/5 سال و میانگین سنی بیماران 3/11 ± 9/47 سال بود. 164 نفر (2/15 درصد) از بیماران در زمان پیگیری فوت کرده بودند. اثر متغیر تعداد غدد لنفاوی درگیر (047/0 = P) و کاتپسین D (009/0 = P) بر زمان بقای بیماران معنی دار به دست آمد. نسبت خطر مرگ در بیماران با تعداد غدد لنفاوی درگیر بین 3 تا 10 (031/0 = P) و بیماران با تعداد غدد لنفاوی درگیر بیشتر از 10 (030/0 = P)، به ترتیب 02/3 و 08/3 برابر خطر مرگ در بیماران بدون غدد لنفاوی درگیر بود. بر اساس نتایج آزمون Logrank، اختلاف معنی دار توزیع تابع بقا بین سطوح مختلف تعداد غدد درگیر مشاهده شد (001/0 > P).نتیجه گیری: تعداد غدد لنفاوی درگیر زیر بغل و میزان کاتپسین D، دو عامل پیش آگهی بد در میزان بقای بیماران مبتلا به سرطان پستان می باشد.

بار اقتصادی بیماری آلزایمر در سالمندان شهر تهران

فربد عبادی فرد آذر

مقدمه: بیماری آلزایمر، شایع ترین علت زوال عقل در سالمندان می باشد که منجر به بروز اختلال در عملکرد روزانه از جمله کارکردهای اجتماعی و حرفه ای می گردد و هزینه های زیادی را بر نظام سلامت و جامعه تحمیل می کند. پژوهش حاضر با هدف تخمین بار اقتصادی بیماری آلزایمر در سالمندان شهر تهران انجام شد.روش ها: این مطالعه از نوع مقطعی بود که با استفاده از رویکرد مبتنی بر شیوع و روش هزینه یابی پایین به بالا و از دیدگاه اجتماعی، به برآورد و تخمین هزینه های مستقیم و غیر مستقیم سالمندان مبتلا به آلزایمر شهر تهران در سال 1395 پرداخت. نمونه های تحقیق شامل 211 نفر از مبتلایان به آلزایمر بود که از مرکز انجمن آلزایمر ایران انتخاب شدند. داده ها به روش تمام شماری و با استفاده از فرم اطلاعاتی محقق ساخته و از طریق مصاحبه با سایر افراد خانواده تکمیل گردید.یافته ها: بار اقتصادی ناشی از بیماری آلزایمر در سال 1395 در تهران، 28636715 میلیون ریال برآورد گردید. 5/52 درصد هزینه ها مربوط به هزینه های مستقیم پزشکی مانند هزینه های سرپایی (0/3 درصد)، بستری (0/3 درصد)، آزمایش ها و اقدامات تشخیصی (5/0 درصد)، دارو، لوازم و تجهیزات (0/7 درصد) و خدمات پرستاری و مراقبت از بیمار (0/39 درصد) بود. همچنین، 5/0 درصد هزینه ها به هزینه های مستقیم غیر پزشکی و 0/47 درصد به هزینه های غیر مستقیم اختصاص داشت.نتیجه گیری: بیماری آلزایمر از مهم ترین علل وابستگی عملکردی و مراقبت های ویژه در افراد مسن می باشد که هزینه های زیاد درمانی و مراقبتی را بر سیستم سلامت و جامعه تحمیل می نماید. برای کاهش بار اقتصادی این بیماری، پیشنهاد می شود برنامه های پیشگیری مناسب و ارایه مراقبت های اثربخش در اولویت قرار گیرد و حمایت دولت از خانواده های کم درامد افزایش یابد.

تعیین مؤثرترین شاخص‌های راهبری لجن فعال و بررسی عملکرد فرایند در شرایط بارگذاری نامتعارف با استفاده از حل عددی ترکیبی مدل شبیه‌ساز معیار شماره 1

حامد حسنلو

مقدمه: هدف از کنترل تصفیه خانه های فاضلاب شهری، اتخاذ الگوریتمی است که در آن فرایند در شرایط عملیاتی مطلوبی کار کند و بدین منظور، به مدل ریاضی فرایند نیاز است. در مطالعه حاضر، پس از بیان مراحل ایجاد مدل شبیه ساز معیار شماره 1 (Benchmark Simulation Model No. 1 یا 1BSM) به صورت گام به گام، روش های عددی مناسب برای حل مدل شبیه سازی ارایه و مؤثرترین شاخص فرایند جهت ارایه راهبردهای کنترلی مشخص شد و در نهایت، رفتار فرایند در برابر شرایط آب و هوایی متفاوت مورد بررسی قرار گرفت.روش ها: مقادیر اولیه درون رآکتورها و لایه های زلال ساز با حل معادلات حالت هر یک از رآکتورها محاسبه گردید. با استفاده از روش حل عددی ترکیبی Euler و Runge Kutta، مدل شبیه ساز 1BSM در نرم افزار MATLAB ایجاد شد و با اعمال شرایط آب و هوایی مختلف، رفتار فرایندی تصفیه خانه مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: به کارگیری بیش از یک نوع روش حل عددی برای حل مدل شبیه سازی، به طور چشمگیری از حجم محاسبات اضافی و زمان می کاهد که این امر در کنترل کننده های پیش بین بسیار حایز اهمیت است. با اعمال راهبردهای کنترلی مختلف، به طور قطع نمی توان کیفیت تمام شاخص های فرایند را به یک میزان بهبود بخشید.نتیجه گیری: شاخص های نیتروژن دار فرایند و به خصوص غلظت نیتروژن آمونیاکی، مؤثرترین شاخص راهبری فرایند لجن فعال محسوب می شود. این فرایند در برابر شرایط نامتعارف، حدود تخلیه استاندارد 5-day Biological Oxygen Demand (BOD5)، Chemical Oxygen Demand (COD) و Total suspended solids (TSS) را با اختلاف معنی دار از حد تعیین شده رعایت می کند و تنها در شاخص نیتروژن تخطی وجود داشت. از مدل مفروض که برای نخستین بار در کشور ایجاد شده است، می توان برای مقاصد مختلف در زمینه های شناخت و راهبری فرایند بهره برد.

بررسی نقش واسطه‌ای آشفتگی استنتاج در رابطه بین تجارب تجزیه‌ای و نشانه‌های وسواسی- اجباری در دانشجویان دانشگاه شاهد در سال 1396

اکرم قربعلی

مقدمه: پژوهش های اخیر نشان می دهد که در میان افراد مبتلا به اختلال وسواسی- جبری (Obsessive-compulsive disorder یا OCD)، پتانسیلی برای گسستگی وجود دارد. رویکرد مبتنی بر استنتاج نوعی مسیر پژوهشی را در این زمینه برانگیخته است. تحقیق حاضر با هدف تعیین نقش واسطه ای آشفتگی استنتاج در رابطه بین تجارب تجزیه ای و نشانه های OCD انجام شد.روش ها: در این مطالعه مقطعی، 212 نفر از دانشجویان دانشگاه شاهد شرکت نمودند. نمونه گیری به روش تصادفی خوشه ای انجام شد. ابزار جمع آوری اطلاعات شامل پرسش نامه بازنگری شده وسواسی- جبری (Obsessive Compulsive Inventory-Revised یا OCI-R)، مقیاس تجارب تجزیه ای (Dissociative Experiences Scale-II یا DES-II) و نسخه بسط یافته پرسش نامه آشفتگی استنتاج (Inferential Confusion Questionnaire-Expanded Version یا ICQ-EV) بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی Pearson، Regression سلسله مراتبی بر اساس روش Baron وKenny و آزمون Sobel در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: رابطه مثبت و معنی داری بین تجارب تجزیه ای، نشانه های OCD و آشفتگی استنتاج وجود داشت (010/0 > P). نتایج تحلیل Regression نشان داد که آشفتگی استنتاج در رابطه بین تجارب تجزیه ای و نشانه های OCD نقش واسطه ای را ایفا نمود (001/0 > P، 356/0 = β).نتیجه گیری: نتایج به دست آمده حاکی از نقش آشفتگی استنتاج در تبیین رابطه بین تجارب تجزیه ای و نشانه های OCD است. این نتیجه می تواند شواهدی را در جهت حمایت از سودمندی به کارگیری رویکرد مبتنی بر استنتاج در درمان آن دسته از افراد مبتلا به OCD که دارای تجارب تجزیه ای هستند، فراهم سازد.

بررسی خصوصیات روانی فرم دو حالته پرسش‌نامه رضایت بیماران سرپایی بیمارستان نجمیه با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی اسمی

عرفان جوانمردی

مقدمه: سنجش رضایتمندی بیمار، یکی از مهم ترین شاخص های ارکان سیستم های ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی به شمار می رود. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر با هدف بررسی خصوصیات روانی فرم دو حالته پرسش نامه رضایت بیماران سرپایی نجمیه انجام گرفت.روش ها: این مطالعه بر روی 359 نفر از بیماران سرپایی مراجعه کننده به بیمارستان فوق تخصصی نجمیه تهران در سال 1395 انجام شد. نمونه ها با استفاده از نمونه گیری تصادفی سیستماتیک انتخاب شدند. بدین ترتیب، از روش های تحلیل عاملی تأییدی با پاسخ دو حالته و Kuder-Richardson به ترتیب جهت بررسی روایی و پایایی استفاده گردید. در نهایت، داده ها در نرم افزارهای SPSS و AMOS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: نمونه های مطالعه را 297 زن (8/82 درصد) و 62 مرد (2/17 درصد) تشکیل دادند. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان دهنده روایی ساختار [024/0 = (Root Mean Square Error of Approximation) RMSEA، 98/0 = Comparative fit index (CFI)] و پایایی (91/0) مناسب فرم دو حالته پرسش نامه رضایت بیماران سرپایی نجمیه بود.نتیجه گیری: با توجه به روایی و پایایی مناسب پرسش نامه فرم دو حالته رضایت بیماران سرپایی نجمیه، استفاده از این مقیاس جهت ارزیابی رضایت بیماران سرپایی در جامعه ایرانی توصیه می گردد.

بررسی حذف فتوکاتالیستی آموکسی‌سیلین از محیط آبی با استفاده از Bi2O3-TiO2

علی اسرافیلی

مقدمه: ورود پیوسته آنتی بیوتیک ها از جمله آموکسی سیلین به محیط زیست، باعث ایجاد مخاطرات بهداشتی بالقوه به ویژه ایجاد مقاومت در میکروارگانیسم های بیماری زا خواهد شد. در سال های اخیر، تلاش های فروانی توسط محققان برای توسعه روش هایی که منجر به تخریب آنتی بیوتیک ها شود، صورت گرفته است که از آن جمله می توان به فرایندهای فتوکاتالیستی بر پایه TiO2 اشاره نمود. پژوهش حاضر با هدف بررسی کارایی کاتالیست Bi2O3-TiO2 در حذف آموکسی سیلین از محیط های آبی انجام گردید.روش ها: در این مطالعه بنیادی- کاربردی، ابتدا کاتالیست Bi2O3-TiO2 به روش هیدروترمال سنتز شد. جهت تعیین مشخصات نانوکامپوزیت، از آزمایش های میکروسکوپ الکترونی روبشی (Scanning electron microscope یا SEM)، طیف سنجی پراش انرژی پرتوی X (Energy-dispersive X-ray spectroscopy یا EDX) و طیف سنجی بازتابشی انتشاری (Diffuse reflectance spectroscopy یا DRS) استفاده گردید. سپس تأثیر شاخص هایی مانند مقدار بیسموت در ترکیب Bi2O3-TiO2، مقدار pH (3 تا 11)، غلظت اولیه آموکسی سیلین (10، 15 و 20 میلی گرم بر لیتر) و میزان معدنی سازی مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: کاتالیست BT5، راندمان تخریب فتوکاتالیستی بیشتری را برای آموکسی سیلین نشان داد. میزان pH و غلظت آموکسی سیلین بهینه در این فرایند به ترتیب 11 و 10 میلی گرم بر لیتر تعیین گردید. حداکثر کارایی فرایند در شرایط بهینه پس از زمان تماس 120 دقیقه، 85 درصد به دست آمد.نتیجه گیری: فرایند فتوکاتالیستی بر پایه کاتالیست Bi2O3-TiO2 نسبت به TiO2، روش مؤثری جهت حذف آموکسی سیلین از محیط آبی می باشد (05/0 < P) و کاربرد Bi2O3 به طور مؤثری فعالیت فتوکاتالیستی TiO2 را در نور مرئی افزایش می دهد.

اثربخشی برنامه آموزش مبتنی بر الگوی ارتقای سلامت Pender بر سبک زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو

زهرا خیالی

مقدمه: سبک زندگی ناسالم، از عوامل مؤثر بر کنترل قند خون می باشد. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی برنامه آموزشی مبتنی بر مدل ارتقا دهنده سلامت Pender بر بهبود سبک زندگی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو انجام شد.روش ها: این مطالعه از نوع نیمه تجربی (مداخله ای) بود که بر روی 90 بیمار مبتلا به دیابت نوع دو مراجعه کننده به درمانگاه بیمارستان داراب در سال 1394 صورت گرفت. داده ها با استفاده از پرسش نامه استاندارد سبک زندگی متشکل از 52 سؤال در دو بخش اصلی شامل رفتارهای ارتقا دهنده سلامت و سلامت روانی- اجتماعی، توسط گروه های آزمون و شاهد قبل و سه ماه بعد از مداخله آموزشی جمع آوری گردید و سپس در نرم افزار SPSS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. 050/0 > P به عنوان سطح معنی داری در نظر گرفته شد.یافته ها: میانگین سنی بیماران گروه های آزمون و شاهد به ترتیب 60/12 ± 09/52 و 40/13 ± 51/51 سال بود. بیشتر شرکت کنندگان دو گروه متأهل، شاغل و دارای سطح تحصیلات دیپلم بودند و تفاوت معنی داری در این زمینه بین دو گروه وجود نداشت (050/0 < P). میانگین نمرات سبک زندگی در دو بخش اصلی شامل رفتارهای ارتقا دهنده سلامت و سلامت روانی- اجتماعی و زیرمقیاس های آن در گروه آزمون نسبت به گروه شاهد پس از مداخله آموزشی افزایش یافت که این افزایش معنی دار بود (050/0 > P).نتیجه گیری: نتایج به دست آمده بر اثربخشی آموزش در بهبود سبک زندگی بیماران مبتلا به دیابت تأکید می نماید. بنابراین، طراحی برنامه های آموزشی با استفاده از مدل ارتقای سلامت در مراکز بهداشتی- درمانی به منظور ارتقای سلامت پیشنهاد می گردد.

بررسی مخاطرات عملیاتی در ایستگاه تقلیل فشار گاز با استفاده از روش مطالعه عملیات و خطر

نرگس کاوندی

مقدمه: مطالعات خطر و عملیات (Hazard and operability study یا HAZOP) و شناسایی مخاطرات جهت مدیریت خطر و افزایش سطح ایمنی در ایستگاه های تقلیل فشار گاز شهری ضروری می باشد. هدف از انجام پژوهش حاضر، شناسایی مخاطرات فرایندی ایستگاه تقلیل فشار گاز و ارایه راهکارهای فنی و مدیریتی جهت کاهش آن ها بود.روش ها: این مطالعه در دو ایستگاه تقلیل فشار گاز استان اصفهان صورت گرفت. ابتدا تیم HAZOP تشکیل شد و با توجه به نظرات اعضای تیم، فرایند تقلیل فشار گاز به پنج گره اصلی «ورودی گاز، ورودی فیلتر، فیلتر، گرمکن، رگلاتور و بودارکننده» تقسیم گردید. شاخص های عملیاتی، حد طراحی و انحرافات احتمالی مورد بررسی قرار گرفت. اطلاعات مورد نیاز برگه های کاری HAZOP از طریق مراجعه به کتب، دستورالعمل های عملیاتی، دفتر گزارش روزانه و مصاحبه با مهندسان و اپراتورهای ایستگاه جمع آوری شد.یافته ها: انحرافات در گره مسیر ورودی گاز و فیلتر شامل شاخص های فشار، شدت جریان، درجه حرارت و خوردگی و در گره گرمکن شامل انحرافات در جریان گاز، درجه حرارت گاز، دمای هیتر، فشار گاز و خوردگی بود. در گره مطالعاتی رگلاتور، انحرافات در فشار گاز قبل و بعد از رگلاتور، خوردگی، خرابی پایلوت رگلاتور و عدم حساسیت پایلوت به فشار پایین دست تعیین گردید. در گره مطالعاتی واحد بودارکننده نیز انحرافاتی در میزان تزریق ماده بودارکننده، جریان گاز، فشار، سرعت و میزان بو مد نظر قرار گرفت.نتیجه گیری: در این مطالعه HAZOP، علل و پیامدهای ناشی از انحراف شاخص های عملیاتی در پنج گره ایستگاه تقلیل فشار گاز شناسایی گردید و اقدامات پیشگیرانه و اصلاحی آن ها همچون تعمیرات پیشگیرانه و زمان بندی شده، بازرسی مداوم خط لوله انتقال، تهیه یک برنامه زمان بندی شده برای بازرسی تجهیزات از نظر خوردگی و بازرسی و بازنگری در طراحی مورد تأکید قرار گرفت.

بررسی و پهنه‌بندی غلظت نیترات در منابع آب زیرزمینی شهرستان فریدن با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی

علی عبداله نژاد

مقدمه: مصرف زیاد کودهای شیمیایی حاوی ازت در زمین های کشاورزی شهرستان فریدن، منجر به افزایش غلظت نیترات آب آشامیدنی در برخی از چاه های آب زیرزمینی این شهرستان حتی بالاتر از حد مجاز شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و پهنه بندی غلظت نیترات در منابع آب زیرزمینی شهرستان فریدن با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (Geographic information system یا GIS) انجام شد.روش ها: این مطالعه از نوع مقطعی- تحلیلی بود که در آن غلظت نیترات با استفاده از روش اسپکتروفتومتری طبق استاندارد متد مورد سنجش قرار گرفت و نتایج آن با رهنمود سازمان بهداشت جهانی (World Health Organization یا WHO) (50 میلی گرم در لیتر) مقایسه شد. سپس پهنه بندی غلظت نیترات در منابع آب زیرزمینی شهرستان فریدن با استفاده از روش های تابع معکوس فاصله وزن دار (Inverse distance weighting یا IDW) و Kriging در نرم افزار ArcGIS مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: در نیمی از چاه های مورد بررسی شهرستان فریدن، غلظت نیترات در مقایسه با رهنمود WHO بیشتر از حد مجاز بود. پهنه بندی غلظت نیترات در منابع آب زیرزمینی این شهرستان با استفاده از GIS نشان داد که چاه های دارای نیترات بالاتر از حد مجاز، بیشتر در مناطق مرکزی و جنوبی شهرستان فریدن واقع شده اند.نتیجه گیری: روش های آبیاری نامناسب و مصرف بی رویه کودهای ازته توسط کشاورزان آموزش ندیده، می تواند سبب افزایش نیترات در منابع آب زیرزمینی گردد. بنابراین، باید تمهیداتی در جهت آموزش کشاورزان در رابطه با کاهش مصرف این کودها در نظر گرفته شود.

عوامل مؤثر بر تعداد روز مرخصی استعلاجی کارکنان فولادسازی: کاربرد مدل تحلیل مسیر چند سطحی با پاسخ پواسونی (Poisson)

شکوفه ملکی

مقدمه: در محیط رقابتی امروز، سازمان ها بر روی مسایل و موضوعاتی تمرکز دارند که بر هزینه و بهره وری آنان تأثیر می گذارد و از آن جمله می توان به غیبت از کار به دلیل بیماری (مرخصی استعلاجی) اشاره نمود. از این رو، هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی عوامل مؤثر بر تعداد روز مرخصی استعلاجی کارکنان فولادسازی بود.روش ها: این مطالعه طولی بر روی کارگران مرد شاغل در کارخانه فولاد مبارکه اصفهان طی سال های 1390 تا 1394 انجام گرفت. جهت تحلیل داده ها، از تحلیل مسیر چند سطحی با پاسخ پواسونی (Poisson) در نرم افزار Mplus استفاده گردید.یافته ها: 7020 نفر با میانگین سنی 64/7 ± 89/38 سال در تحقیق حاضر شرکت کردند. در سطح درون گروهی، متغیرهای سن، تحصیلات و بیماری ها (قلبی- عروقی، مفاصل و استخوان، هاضمه، غدد و سرطان) تأثیر مستقیم و متغیرهای سابقه و نمره خطر Framingham تأثیر غیر مستقیمی بر تعداد روز مرخصی استعلاجی داشت. همچنین، در سطح بین گروهی، احتمال نوبت کاری و احتمال سیگاری بودن تأثیر مستقیمی را بر تعداد روز مرخصی استعلاجی نشان داد.نتیجه گیری: کارگران نوبت کار بیشتر در معرض بیماری قرار دارند که در نهایت، منجر به افزایش تعداد روز مرخصی استعلاجی آن ها نسبت به کارگران روزکار می شود.

حذف فتوکاتالیستی مترونیدازول از محیط آبی با استفاده از تیتانیوم دی‌اکساید- کربن نیترید گرافیتی (g-C3N4-TiO2)

علی اسرافیلی

مقدمه: مصرف زیاد آنتی بیوتیک ها از جمله مترونیدازول، باعث شده است که آن ها به طور پیوسته به محیط زیست وارد شوند؛ در حالی که فرایندهای تصفیه متداول قادر به حذف آن ها نیست. در نتیجه، در محیط تجمع می یابند و منجر به بروز مخاطرات بهداشتی پیش بینی نشده بر سلامت انسان و اکوسیستم می شود. در سال های اخیر، فرایندهای اکسیداسیون پیشرفته به عنوان یک تکنولوژی مؤثر جهت تخریب آلاینده ها از محیط آبی معرفی شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی کارایی کاتالیست تیتانیوم دی اکساید- کربن نیترید گرافیتی (Graphitic carbon nitride-TiO2 یا g-C3N4-TiO2) در حذف مترونیدازول از محیط های آبی صورت گرفت.روش ها: در این مطالعه بنیادی- کاربردی، ابتدا کاتالیست g-C3N4-TiO2 سنتز گردید. جهت تعیین مشخصات نانوکامپوزیت، از آزمایش های میکروسکوپ الکترونی روبشی (Scanning electron microscope یا SEM)، Energy Dispersive X-ray (EDX) و طیف سنجی انعکاسی انتشاری (Diffuse reflectance spectroscopy یا DRS) استفاده شد. سپس تأثیر شاخص هایی مانند مقدار g-C3N4 در ترکیب کاتالیست g-C3N4-TiO2، غلظت اولیه مترونیدازول (10، 15 و 20 میلی گرم بر لیتر)، pH (4، 7 و 10) و میزان معدنی سازی مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: کاتالیست TC3 راندمان تجزیه فتوکاتالیستی بیشتری را در تخریب مترونیدازول نشان داد. حداکثر کارایی فرایند در شرایط بهینه شامل غلظت اولیه مترونیدازول 10 میلی گرم بر لیتر، 10 = pH و زمان تماس 360 دقیقه بود که 89 درصد به دست آمد.نتیجه گیری: فرایند فتوکاتالیستی بر پایه کاتالیست g-C3N4-TiO2، روش مؤثری جهت حذف مترونیدازول از محیط آبی می باشد و کاربرد g-C3N4 به طور مؤثری فعالیت فتوکاتالیستی TiO2 را افزایش می دهد.

بررسی کارایی نانوذرات مغناطیسی سیلیکا- استر (Fe3O4@SiO2-MPAP) در حذف رنگ‌زای آنیونی از محلول‌های آبی: مطالعات سینتیکی، تعادلی و ترمودینامیکی

محسن محمدی گلنگش

مقدمه: حذف رنگ های راکتیوآزو، یکی از مشکلات اساسی در فرایند تصفیه پساب های صنایع نساجی شناخته می شود. در سال های اخیر استفاده از نانوذرات برای حذف و کاهش آلاینده ها در محیط های آبی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. هدف از انجام پژوهش حاضر، سنتز نانوذرات مغناطیسی آهن- سیلیکا با گروه عاملی استر (سیلیکا- استر Fe3O4@SiO2-MPAP) و بررسی کارایی آن ها جهت حذف رنگ راکتیو بلک 5 (Reactive Black-5 یا RB-5) از محلول های آبی بود.روش ها: سنتز نانوذرات سیلیکا- استر به روش هم رسوبی در شرایط قلیایی صورت گرفت. جهت تعیین اندازه نانوذرات، از تکنیک میکروسکوپ الکترونی عبوری (Transmission electron microscopy یا TEM) استفاده و تأثیر متغیرهای مستقل pH، غلظت اولیه رنگ و مقدار نانوذرات بر راندمان حذف رنگ بررسی گردید. آنالیزهای سینتیک، ایزوترم و ترمودینامیک به منظور تعیین نرخ و مکانیسم جذب انجام شد. در نهایت، کارایی نانوذرات بازیافت شده جهت حذف رنگ RB-5 مورد بررسی قرار گرفت.یافته ها: 100 درصد حذف رنگ در 2 = pH، غلظت رنگ 20 میلی گرم بر لیتر توسط نانوجاذب سیلیکا- استر با مقدار 3/0 گرم بر لیتر و در مدت زمان 80 دقیقه به دست آمد. مطالعات سینتیکی نشان داد که سینتیک حذف رنگ RB-5 در شرایط بهینه از سینتیک شبه مرتبه دوم تبعیت کرد و فرایند جذب، شیمیایی بود. داده های تعادلی جذب به خوبی با مدل ایزوترمی Langmuir مطابقت نمود. مطالعات ترمودینامیکی نشان داد که فرایند جذب رنگ به سادگی امکان پذیر، خود به خودی و گرماگیر می باشد و نانوجاذب های سنتز شده پس از پنج مرتبه بازیابی، از کارایی حذف مطلوبی برخوردار بودند.نتیجه گیری: نانوذرات سیلیکا- استر در حذف رنگ RB-5 از محلول های آبی کارامد می باشند و این نانوذرات می توانند با توجه به ساختار شیمیایی و قدرت بازیابی مناسب، به عنوان جاذب مناسبی برای حذف رنگ های آنیونی از محلول های آبی مورد توجه قرار گیرند.